0818-2005f

FOREIGN PRESS REVIEW (FPR) - ‘Relevant news, views, comments and analysis from all around the world’
Compiled by Şanlı Bahadır Koç / e-mail : sbahadir@bilkent.edu.tr  -  Subscribe to FPR

 Ext. links Britain/ Turkey/ Magazines/ US / Think-tanks / Blogs / Misc /Books / Quickread / Numbers / Reports

H1 Christian Science Monitor The military strike option against Iran Experts disagree about possible effect of US or Israeli preemptive strike on Iranian nuclear facilities. The Primacy of Regional Transformation: U.S. Strategy in the Post-Disengagement Era Jaffee Center for Strategic Studies An Israeli assessment of likely U.S. policy towards Israel during the remainder of the second Bush administration Guardian The talk in Damascus is of a bitter harvest on the border David Hirst: Syrians' yearning for change is tempered by fear of how it might come about. WSJ Islam, Federalism and Oil Do Iraq's Sunnis really want a poor, landlocked Sunnistan? By BARTLE BREESE BULL Iraqi Crossroads How about a constitutional right to share in oil wealth? Financial Times Oil, the Middle East and the Middle Kingdom Jeffrey A. Bader and Flynt L. Leverett China & Russia: An Alarming Alliance - Peter Brookes, Heritage Foundation Reassessing The War On Terror - Administration overlooks contradictions Harlan Ullman, Washington Times Ha’aretz – Zeev Maoz Either a Jewish state or a democratic one Washington Post  Saudi King Tests the Winds of Reform Financial Times COMMENT & ANALYSIS: What Watergate could teach the White House By Marvin Kalb Harvard Magazine, India's Promise? Conflicting prospects for the world's most populous democracy	H2 IHT Cyprus is a poor excuse for turning away Turkey By PHILIP GORDON  The EU cannot use Cyprus as an excuse not to go ahead with agreed upon membership negotiations with Turkey. New York Times Bad Iraq War News Worries Some in G.O.P. on '06 Vote Blood Runs Red, Not Blue By BOB HERBERT If President Bush's war in Iraq is worth dying for, then the children of the privileged should be doing some of the dying. Get Real By GIDEON ROSE In America's foreign policy, pragmatists have replaced fantasists. SlateToday's Papers / Blogometer realclearpolitics – ABC’s The Note - Early Bird thru GovExec - antiwar.com / Wikipedia / technorati RFE/RL  Turkey: Government Under Growing Pressure To Meet Kurdish Demands Iran: Kurdish Grievances Remain A Thorny Issue Georgia: U.S. Government Agency Approves $300 Million Aid Deal For Tbilisi EurasiaNet Azerbaijan: A Road, If Not A Referendum, for Nagorno-Karabakh Nagorno-Karabakh: Peace on the Horizon? EDM KAZAKHSTAN'S TRANS-CASPIAN OIL EXPORT PLANS AND ITS COMPETITORS Opendemocracy Oil and justice don't mix The Baku-Tbilisi-Ceyhan oil pipeline that runs through Georgia's Borjomi Valley is an environmental disaster waiting to happen, reports Chris Smith FT  European quotas on Chinese textiles have backfired  Prevailing EU thinking seems based on an outdated concept of trade, write European trade ministers Editorial - Cyprus must resist the siren calls to veto Cyprus Mail Steven Den Beste On The Turkish Complication	H3 Turkey and Europe Turkey and the U.S. Greek press on Cyprus and Turkey Turkey and the Middle East Turkey, Russia, Caucasus and C. Asia Morgan Stanley -Serhan Cevik,  Turkey: The Art of Being Wise Ext links-Google News Turkey –Turquie- Türkei - Dış Basında Türkiye - İç Basında Türk Dış Politikası - Kurdish Media  - FPR Archive - Quickread - Google News - Iraq -Iran - Syria – Kurdish - Greece - Cyprus - Israel -TurcoPundit - Mideastwire.com - Iraqi&Regional MediaMonitoring - - BBC Turkish 0700 Comments regarding PM Nechirvan Barzani’s article Rizgar Khoshnaw Constitutional notions Eamad Mazouri -  I have some unassuming recommendations for the Kurdish delegates or rather the Kurdish members of the constitutional committee to take into consideration while writing the constitution for next week. Today Aceh, tomorrow Kurdistan? Uniting Iraq’s ethnic divisions Iran: Kurdish grievances remain a thorny issue Ethnicity strive in Mosul Kurds and the Media Back from Kurdistan Turkey Arrests Two Uranium Smugglers What is Driving India's and Pakistan's interest in Joining the Shanghai Cooperation Organisation? Center for Contemporary Conflict Russian-Iranian Relations: Outlook for Cooperation with the "Axis of Evil" Center for Contemporary Conflict
H4 New York Times Bad Iraq War News Worries Some in G.O.P. on '06 Vote  Some Republicans said the perception that the war in Iraq was faltering was providing a rallying point for dispirited Democrats. Blood Runs Red, Not Blue By BOB HERBERT If President Bush's war in Iraq is worth dying for, then the children of the privileged should be doing some of the dying. Get Real By GIDEON ROSE In America's foreign policy, pragmatists have replaced fantasists. U.S. Diplomat Is Named in Secrets Case String of Car Bombings Kills at Least 43 in Iraqi Capital Artificial Intelligence By MIKE MORTON and SABRA MORTON A few words on Valerie Plame, in no particular order. For Palestinians, Joy and Some Hints of Sympathy Editorial Gaza Reality Check Without denying the genuine grief of many of the protesters of the removal of Jewish settlers from the Gaza Strip, it's perhaps helpful to do a historical reality check.	H5 Washington Post King Tests the Winds of Reform Two weeks after Saudi Arabia enthroned 82-year-old King Abdullah, his subjects are uncertain whether real change is in the offing.  Anthony Shadid and Steve Coll Prewar Memo Warned of Gaps in Iraq Plans: State Dept. Officials Voiced Concerns About Post-Invasion Security, Humanitarian Aid State Department Reshuffling on Hold Peter Beinart: When the War Won't Stay at Bay Lead Editorial: Mr. Sharon's Resolve Coverage of Carnage Grips Iraq  After a triple car bombing kills 43 in Baghdad, Iraqis take to the airwaves in grief and anger. State Department Reshuffling on Hold In Gaza, Defiance Tempered by Tears: For Some Settlers, Reality of Evacuation Comes With a Knock on the Door Over 100 Bombs Explode Simultaneously in Bangladesh : 2 Killed, Over 125 Injured	H6 Guardian The talk in Damascus is of a bitter harvest on the border David Hirst: Syrians' yearning for change is tempered by fear of how it might come about. All change but no change Iran may have a new cabinet, but hopes that it would make concessions to reform seem to have been dashed, says Robert Tait. Edwardian summer Larry Elliott: Welcome to the second age of globalisation, and the labour practices of Victorian mill owners. The risk of a third intifada Marwan Bishara: Once the media circus is over, Israel's melodramatic withdrawal from the Gaza Strip should be judged by how it improves Palestinian lives and the chances of a just and peaceful resolution of the conflict. A marker for the future Gaza withdrawal: Despite Israeli apprehensions about a withdrawal under Palestinian fire, the biggest problem on the first day of the enforcement process were the militant settlers themselves. Pentagon prevented al-Qaida reports reaching the FBI A US intelligence officer claimed that Atta and other al-Qaida members were identified as a potential threat a year before 9/11 Merkel parades shadow cabinet as election nears Steady aim Police shooting: The leaked documents paint yet another very different picture of the killing at Stockwell tube station on July 22 from the ones that have been given to the public so far. Bush's unhappy holidays Sidney Blumenthal: The presidential vacationer is being besieged. Baghdad hit by bloodiest bombings Police say blasts that killed 38 were remotely detonated.
H7 Immanuel Wallerstein - The U.S. Has Lost the Iraq War Reassessing The War On Terror - Administration overlooks contradictions Harlan Ullman, Washington Times The New Republic It Only Looks Dead by Larry Diamond Don't write the obituary for Iraq's constitution just yet Transplanted Jihadi - Michael Isikoff and Mark Hosenball, Newsweek A Grand Strategy In The Roosevelt Tradition - Peter Schweizer, USA Today Battle Fatigue Is Setting In - Robert Kuttner, Boston Globe Terror On The Internet - Stephen Schwartz, TechCentralStation Bush Threats Overtaxing Foreign Policy - Robert Robb, Arizona Republic Establishing "The Next Democracy" - Austin Bay, Creators The Clinton Global Initiative	H8  PINR Intelligence Brief: Saudi Arabia KR Bush legacy rests on Iraqi constitution No one has more at stake than President Bush as Iraq tries to draft a constitution. Army captain seeks to win friends in Baghdad neighborhood he patrols War in Afghanistan has intensified as election approaches Charter Delay May Frustrate US More Than Iraq Sunni Group Criticizes Iraq Constitution Panel Boston Globe Worth waiting in Iraq Exit Strategy Day - Tony Blankley, Washington Times Iran's New 'Cabinet of Unknowns' An Alternative Explanation to Islamic Extremism : Mshari Al-Zaydi Exiting the American Sector of Baghdad…Entering the Iranian? Le Monde Désengagements , par Avraham Burg Israël-Palestine : quel rôle pour la France ?, par Nissim Zvili The 'Anti-Semite' Who Saved Israel - Jason Maoz, The Jewish Press	H9 Ha’aretz – Zeev Maoz Either a Jewish state or a democratic one You have to read Sharon's speech The disengagement should be exploited to send a message of conciliation, of civil behavior. The British did not demolish, and neither did the Turks. Sharon should therefore stop the bulldozer today. The Effects of Disengagement on Palestinian Politics and Society Jaffee Center for Strategic Studies An Israeli assessment of the political and economic conditions likely to dominate in the Palestinian Authority following disengagement Brookings Saban Center Experts Comment on Gaza Disengagement U.S., Israel sign deal on defense exports UPI Commentary: Gaza next, Gaza last By Arnaud de Borchgrave Jerusalem Post Analysis: IDF's main task lies ahead Editor's Notes: Religious Zionism's crumbling partnership Washington Institute Sharon, Netanyahu, Disengagement, and Likud Leadership Daily Star Sharon's next steps have stability and security hanging in the balance Hizbullah is obstinate, but keep lines open anyway By Michael Young CFR Gwertzman interview with former Middle East envoy Dennis Ross
H10 Christian Science Monitor The military strike option against Iran Experts disagree about possible effect of US or Israeli preemptive strike on Iranian nuclear facilities. Reality Check in Iraq A Wise Time To Ignore An Ally Campaigning for reelection, German Chancellor Gerhard Schröder has done it again. 12 historic hours in Gaza Police, settlers, and soldiers give their perspectives on the pullout.	H11 IHT  Beijing and the Vatican edge closer Negotiations between the Vatican and Beijing, if successful, could substantially improve religious freedom in China. The UN can help business help itself By THORSTEN BENNER Business leaders would do well to cooperate with John Ruggie, the new UN special representative on human rights and transnational corporations. Der Spiegel WANTED: PIOUS PEOPLE When the German Pope Returns Home, He'll Find an Un- Christian Land A Schizophrenic War: Peace in Afghanistan Is a Boon for Drug Lords UPI Clinton for expanded U.N. Security Council US Drive to Scrap UN Reform Plan	H12 RFE/RL   Iran: Blaming British For Arab Unrest Has Historical Roots Russia: What Is The Biggest Threat To Stability In Kabardino-Balkaria? Washington Times War games seen as 'message'; China-Russia military exercises worry U.S. officials... BBC Russian-Chinese war games begin Over 10,000 Russian and Chinese soldiers take part in the first-ever joint military exercises. China to boost military spending Russia fleet in Crimea doldrums Russia says opposes use of force against Iran... KR China's technological capacity beginning to climb UPI Russian population continues to dwindle
H13 The Times Why is inflation so low? Petrol, eating out and school fees are up, yet inflation remains at 2.3 per cent By Anatole Kaletsky Sex and the single-minded Muslim Young, unmarried men . . . extreme aggression . . . sexual repression. Is there a link? Lack-of-intelligence services The decision to recruit dangerous Muslim clerics as informers was a staggering misjudgment Sobbing settlers' resistance fades as troops clear homes Foreign Editor's Briefing: A nation that is even worse than postwar Iraq The partial peace in Afghanistan for three years is not just a figment of US and British spin, it does represent success, but its scope is limited Terrorism and drugs hamper efforts to rebuild after fall of the Taleban Booming economic cycle drives a giant of the road into bankruptcy The popularity of cars has put China Bicycle, one of the biggest manufacturers and the largest exporter in the country, into bankruptcy WSJ Islam, Federalism and Oil Do Iraq's Sunnis really want a poor, landlocked Sunnistan? By BARTLE BREESE BULL Iraqi Crossroads How about a constitutional right to share in oil wealth? Benedict's Backyard Revival The pope is rallying support for a campaign to reinvigorate Christianity in Europe. By FRANCIS X. ROCCA Japan's Unheeded Apologies China's reaction to Koizumi's latest apology shows that history is just a card for Beijing to play. Watching the East Asia Summit The forum has provided a valuable platform for American foreign policy in Asia. By DANA DILLON	H14 Financial Times COMMENT & ANALYSIS: What Watergate could teach the White House By Marvin KalbThe US people seem increasingly of the view that Karl Rove, architect of president Bush’s re-election, may be guilty of unethical or illegal behaviour COMMENT & ANALYSIS: European quotas on Chinese textiles have backfired  Prevailing EU thinking seems based on an outdated concept of trade, write European trade ministers Beijing under pressure to tackle oil shortages Gaza withdrawal ‘will not end occupation’ Israel's failure failure to cede control of Gaza's access to the outside world means its occupation will not end with the evacuation of settlers, says Mohamed Dahlan COMMENT & ANALYSIS: The importance to Europe of a distant war By Quentin Peel As campaigning opened officially for the country's first multi-candidate presidential elections on September 7, many Egyptians remained sceptical they were in for a real contest. Cocky with copyright Google's plans to digitise some 15m books from the collections of leading libraries in the US and UK is groundbreaking in its attempt to democratise access to those... Economists give mixed welcome to Merkel team Economists gave a mixed welcome to Angela Merkel’s campaign team, pointing to contradictions between her manifesto and the views of some of the members. Bulgaria’s new PM prioritises joining EU Asia's subsidised oil Governments in Asia have devised all sorts of exotic measures to mitigate the damage inflicted by higher oil prices on budgets and import bills. US nears textile deal with China Peter Mandelson, the EU’s trade commissioner, is being sorely missed in Brussels, judging by the stack of mail awaiting his return from holiday.	H15 Los Angeles Times Editorial The book on Google GOOGLE, THE INTERNET POWERHOUSE, has an immodest stock price and an equally immodest goal: to organize all the world's information. Now it's up to the Palestinians By Yossi Klein Halevi Jerusalem EVEN AS ISRAEL'S anguished self-confrontation unfolds in Gaza with the army's dismantling of two dozen thriving towns and agricultural villages, Palestinian leaders are demanding more. This withdrawal is only the beginning, they promise their celebrating followers. Today Gaza, tomorrow the West Bank and Jerusalem. Hamastan? Gaza pullout is worth the risk By Max Boot FOR ALMOST 40 years, the conceit has been growing around the world that Palestinian terrorism can be explained and even excused by Israeli occupation of the West Bank and Gaza Strip. This was always a dubious proposition in light of the fact that Arabs have been fighting Israel since its formation in 1948, not since its conquest of those territories in 1967. The Palestine Liberation Organization began its attacks while the West Bank was still part of Jordan and Gaza was part of Egypt. Are Pakistani Schools Teaching Extremism? Pupils in public schools learn that Jews are tightfisted moneylenders and Christians vengeful conquerors. Asia Times Deadly avian flu on the wing From Lake Qinghai in China to Southeast Asia, India, Russia, Europe and the United States, the migration of avian flu is already under way as the birds take wing. Yet for all the talk of preparedness, antiviral drugs and vaccines, most governments, especially the US, are helplessly doing too little too late. India, China, tortoise, hare Comparative analysis of China and India has become a cottage industry. The conventional wisdom is that China is still doing better, but cracks are appearing in its forced-march economic model. While India has its problems, pundits should remember the fable of the tortoise and the hare before handing the trophy to China. - Aruni Mukherjee
H16 Able Danger: It’s time for President Bush to address this Pentagon spokesman: 'Able Danger' Investigation Under Way... More homes in U.S. go solo; Nuclear family falls to second... Cindy Sheehan: "The Biggest Terrorist in the World is George W. Bush" Poll: 40% of Mexicans want to move to U.S.... Salon "The president always knows"	H17 Daily TelegraphBombs in Bangladesh Since the ousting in 2001 of the Taliban, the West's focus has been on Pakistan as a frontline state in the war against terror. Much less attention has been paid to the country that seceded from it in 1971 to become Bangladesh. International Education Rankings Authoritive listing of the world's top 500 Universities based on a criteria including research, academic performance and quality of staff. Rankings	H18 Independent  Hamish McRae: The great mystery: Oil prices are soaring, so why is inflation so low? Exodus: Anger and anguish as Israeli soldiers drive out settlers Shias targeted as bombs bring carnage to bus station Robert Fisk reports from the Nahda bus station where two car bombs have killed at least 43 civilians
H19 Terrorist Financing: U.S. Agency Efforts and Inter-Agency Coordination Congressional Research Service: Library of Congress A 56-page agency-by-agency survey of U.S. efforts to stop the financing of terrorists National Security Archive Electronic Briefing Book - Iraq Conflict "Newly declassified State Department documents show that government experts warned the U.S. Central Command (CENTCOM) in early 2003 about "serious planning gaps for post-conflict public security and humanitarian assistance," well before Operation Iraqi Freedom began."  Document/Download details	H20 Slate  Leaving Gaza: The Middle East press looks at Israel's withdrawal. Michael Young The Rules of Disengagement: At its heart, the Gaza withdrawal is all about law and order. Shmuel Rosner So Many Greek Shipping Magnates …: Where do they all come from? British director to make 9/11 film After initial hesitancy, Hollywood studios have lined up a string of projects about the US terrorist attacks. A citywide Wi-Fi hot zone	H21 Feedster Top 500 Blogs The Onion - Evangelical Scientists Refute Gravity With New 'Intelligent Falling' Theory How Garlic Works Its Cardiovascular Magic Forbes  Bulgaria unearths huge hoard of gold A 4,200-year-old hoard of gold, comparable to the fabulous treasures of Troy, has been found in Bulgaria.
Ext links Blogs - memeorandum  - Slate's Today's Blogs - Blogometer - Juan Cole  - Political Animal -  Belgravia Dispatch - Thomas P.M. Barnett  - CounterterrorismBlog	Joshua Marshall - Daniel Drezner  - war and piece - the washington note -  Phil Carter -  Helena Cobban -  Matt Yglesias  - Chicagoboyz -  Oxblog -   - Brad DeLong - Eric Alterman - abuaardvark	winds of change - OutSide the Beltway - InstaPundit - Kausfiles - andrewsullivan.com - Becker Posner-- armscontrolwonk - Registan

Turkey Watch

Turkey and Europe

ING BANK: "AB'Yİ UNUTUN, ESASLAR ÜZERİNDE DURUN"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- Merkezi Hollanda'da bulunan

ING Bank'ın İngiltere şubesinin 15 Temmuz 2005 tarihinde,

Charles Robertson imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında

yayımladığı Türkiye'ye ilişkin ön raporun özet çevirisi

şöyledir:

     Bu, Türkiye'ye geçen hafta yapılan geziyi takip eden

bir güncellemedir.

     AB ile ilgili konularda tablonun çok kötü durumda

olduğuna ve yatırımcıların Türkiye'ye olan ilgilerinin

sürmesini sağlayan temel yurtiçi olgulara dikkat çekiyoruz.

     Nisan ayında yüzde 65 olan AB'ye giriş olasılığını şu

anda yüzde 45'e düşürmüş bulunuyoruz. AB'deki referandumların

ardından ve Almanya seçimlerinde CDU'nun kazanma olasılığı

da dikkate alındığında, piyasaların artık Türkiye'nin AB'ye

gireceği varsayımıyla hareket edemeyeceği kanısındayız.

Bununla birlikte yüzde 45'lik bir oran, yine de oldukça

yüksek bir giriş şansı anlamına gelmektedir ve müzakerelerin

3 Ekim günü başlayacağı inancındayız.

     Bu durum, mali piyasalar için faizlerin uzun vadede

yükselmesine yönelik (olası) gereksinim açısından olumsuzdur.

Yabancı fonların Türkiye'nin iç borçları için para

akıtmayacağı, banka borçlarındaki büyümenin daha da kontrol

altına alınacağı, AB'den yıllık olarak GSYİH'nin yüzde 2-4'ü

oranında nakit transferlerinin yapılmayacağı, doğrudan

yabancı yatırımların da (FDI) AB'ye katılan ülkelerde

görülen yüksek düzeylere çıkamayabileceği varsayımları da

bu noktada etkilidir.

     Gene de doğrudan yatırımlar, Türkiye'nin geçmişiyle

kıyaslandığında bir patlama gösterecek gibi görünmektedir,

çünkü özelleştirme nihayet hızlı bir gelişim içindedir ve

ekonominin istikrar kazanması, Türkiye'ye yönelik FDI

yaklaşımlarını daha da güçlendirebilecektir.

     Mali sicil mükemmel durumdadır, çünkü hükümetin bu yıl

mali açıklar konusunda kendi koyduğu hedefleri dahi aşacağı

konusunda güçlü bir olasılık mevcuttur. Yetkililerin 2008

yılında GSYİH'nin yüzde 0,7'si oranında bir açık

hedeflemeleri de ekonomideki olumlu performansı gösteren bir

başka kanıttır. Bunun da ötesinde, daha AB'nin dışındayken

AB içinde gösterilebilecek mali performansın da üstüne

çıkılabileceğini iddia etmek bile yersiz olmayacaktır.

     YTL'nin aşırı değerli olduğu inancımızı koruyoruz, ancak

değer kaybetmesi için bir beklentiye girmek de zordur. 2003

yılında da görmüş olduğumuz gibi eylül sonlarında turizm

sezonunun bitmesi ya da açıklardaki bir yükseliş bunu

sağlayabilir, ancak böyle bir durum dahi doğrudan yabancı

yatırımların fazlasıyla artması sayesinde dengelenebilir ve

2006 yılında da YTL'nin güçlü bir görünüm içinde olmasını

sağlayabilir. Ekonomik tahminler konusundaki çalışmalarımız

ise henüz tamamlanmamıştır.

     Bu güncelleme çerçevesinde, açıklanması fazla uzun

sürecek ancak bu yıl içinde hazırlanacak olan daha kapsamlı

bir raporda yer alacak bir dizi nedenden ötürü, Türkiye'nin

AB'ye katılacağı konusundaki güvenimizi kaybetmiş

bulunuyoruz. Sonuç olarak geçen hafta görüştüğümüz

yetkililerin, halihazırda İspanya için ele alınan (aşırı

büyüme, ev fiyatlarındaki patlama vs. gibi) sorunları bir

gün Türkiye'nin de gözönüne almak zorunda kalacağı yolundaki

umutları da sağlam bir zemine dayanır görünmüyor. Aslına

bakarsanız, İspanya'yı izlemesi beklenen Romanya örneği bile

yerinde bir örnek olmayabilir. Türkiye'nin AB ile olan

ilişkileri ve bunların gelecekteki gelişimi için en uygun

örnek, ABD ile ayrıcalıklı bir ilişki içinde olan Meksika

olabilir.

     Kuşkularımızın tohumları, Fransa ve Hollanda'da AB

anayasasına verilen "hayır" oylarıyla atılmış ve bu kuşkular,

Almanya'da 18 Eylül'de yapılacak seçimleri CDU/CSU'nun

kazanacak gibi görünmesiyle de güçlenmiş bulunmaktadır. CDU

lideri Angela Merkel'in Türkiye konusundaki sert sözleri,

Fransa'da Nicolas Sarkozy ve İtalya'da Romano Prodi'nin

ifadeleri de iyimserliği azaltmıştır. Müzakerelerin

tamamlanmasından sonra Türkiye'nin girişi konusunda Fransa

ile Avusturya'da referanduma gidilecek olması, AB içindeki

Türkiye yanlısı kampın (İngiltere, İsveç ve bir ölçüye kadar

da Yunanistan ile Kıbrıs) tecrit edilmesi ve son aylarda bu

konuya defalarca eğilinmesi karşısında da artık başlangıçtaki

yorumlarımızı koruyamıyoruz.

     Sonuç olarak şu andaki tahminimiz, piyasaların

Türkiye'nin AB'ye gireceği varsayımıyla hareket etmeyeceği

yolundadır.

     Müzakerelerin 3 Ekim günü başlaması olasılığı hala

oldukça güçlüdür. Bu, İngiltere'nin 1 Temmuz günü başlayan

başkanlık döneminde ele alacağı 10 öncelikli konudan

birisidir. Müzakerelerin ayrıntı safhaları yıl sonundan

önce de başlatılabilir, ancak hiç birinin tamamlanması

beklenmemektedir ve 2006'nın ilk yarısındaki Avusturya

başkanlığı sırasında da bitirilmesi sürpriz teşkil edecektir.

Müzakere edilmesi ve her biri üzerinde (Kıbrıs da dahil olmak

üzere) tüm üyelerle anlaşma sağlanması gereken 31 ayrı konu

vardır. CDU'nun 2004 Haziranı'nda yaptığı tahmine göre bu

konulardan en azından 12'sinin kolayca bağlanması mümkündür,

ancak kabaca beş adedinin de bağlanması asla mümkün

olmayabilir ve bunun yerine bir "ayrıcalıklı ortaklık"

gerekebilir.

     Eğer müzakereler başlıyorsa, en önemli olgu gerçekten de

bu mudur? Evet bu konu önemlidir, çünkü Türkiye'nin AB'ye

giriş umudunu canlı tutmaktadır. AB'ye giriş konusunda hala

yüzde 45 gibi yüksek bir olasılık bulunduğu görüşündeyiz ve

müzakereler başlatılamasa bu oran daha da düşük olacaktı.

Ayrıca bu olasılık, hükümete de reformları sürdürmek için

bir gerekçe sunmaktadır ("bunu yapmak zorundayız, çünkü AB

istiyor") ve yasaların AB doğrultusuna getirilmesi işleminin

sürdürülmesini de sağlayacaktır ve bu da iş ilişkilerinde

bir güven ortamı oluşturulmasına yardımcı olacaktır.

     Bununla birlikte Türkiye AB'ye katılmadığı takdirde

aşağıdaki sonuçlar ortaya çıkacaktır:

     -- AB'ye girmemek, doğrudan yatırımların azalması

demektir. Gerçi bu durum ilerde değişebilir, ancak

yatırımların azalması, büyüme imkanının da azalması

demektir.

     -- Banka borçlarında büyüme. Türkiye'deki faizlerin

Avrupa'daki faizlerle yakınlaşmasını varsaymak gerçekçi

olmayacaktır ve bunun sonucu olarak da borç verme işlemi

kısıtlanacaktır. Türkiye'nin banka borç tablosundaki yerinin

değiştirilmesi gerekecek ve bu ülke Rusya, Brezilya,

Hindistan gibi potansiyeli yüksek, ancak uzun vadeli ve

düşük faizli borçlar için garantisi düşük ülkeler arasına

dahil edilecektir.

     -- AB'ye girmemek, faizlerin yükselmesi demektir.

     -- AB'ye girmemek, uyum fonları da olmayacak demektir.

AB'ye girilmemesi, yerli tahviller için ülkeye avro gelmemesi

demektir. Para gelse bile kalmayacak ve geri gidebilecektir.

     -- AB'ye girmemek, yılda 40 milyar avro düzeyindeki

para transferlerinin de olmaması demektir. 2014-2020 bütçesi

tartışılırken, AB'nin 2020 yılına kadar Türkiye'ye yılda 40

milyar avro ödemeyi düşünmek zorunda kalacağını öngörmüştük.

Bu para, tarım ve altyapıya gidecekti. Ancak Türkiye daha

önce düşündüğümüz gibi AB'ye 2014-2015 yıllarında katılmazsa

bu tür fonlar da olmayacaktır. Yıllık olarak GSYİH'nin yüzde

3-4'ü kadar değil, ancak yüzde 0,5'i oranında bir bağış

yapılabilecektir.

     -- AB'ye girmemek, daha sorumlu bir mali politika demek

mi? Yunanistan'daki ya da Orta Avrupa'daki mali karışıklığı,

Türkiye'deki devasa gelişimle kıyaslayın. AB'ye girmeyi

garanti altına alamayacak bir hükümet, uzun vadede

sürdürülebilecek daha güçlü bir mali politika sergileyebilir.

     -- Bizim Dayanışmalı Risk Modelimiz, AB'ye girmekte olan

ülkelerin notunun, ekonomik verilerin gerektirdiğinden bir

üst düzeyde tutulmasını öngörmektedir. Bu da Türkiye için

geçerli olmayacaktır. Ancak Türkiye'nin notundaki

yükselmelerin, temel verilerdeki iyileşmeye bağlı olduğunu

da belirtmemiz gerekiyor. Türkiye'nin notları, çeşitli

kuruluşlar tarafından verilmiş ve hakedilmiş puanlardır.

     -- Kıbrıs konusunda çözümsüzlük. AB'ye girmemek, Kıbrıs

sorununun çözümsüz kalması demektir. Ancak bunun piyasalara

nasıl yansıyacağını kestirmek güçtür.

     --Sonuçlar--

     Bütün bu açıklamalarda, çok uzun vadeye yönelik

belirgin sonuçlar görülmekte, ancak kısa vadede temel

verilerdeki iyileşme sürecine de bağlı olarak pek fazla

tahmin yürütülememektedir. Veriler üzerinde çalışmamız

gerekmektedir ve önümüzdeki ay da bunlar tekrar gözden

geçirilecektir.

     Geçen haftaki araştırma gezisinden sonra tuttuğumuz

günlük notların bir bölümü, aşağıda sıralanmıştır.

     --13 Temmuz: Geçen Haftaki Ankara Gezisinden

       Düşünceler-- 

     Merkez Bankası, 2006 enflasyon hedefinden kaygılı;

YTL'nin "sıcak para"nın güçlü kalmasına olan bağımlılığı

giderek artıyor; AKP erken seçim kararı alacak gibi

görünmüyor; özelleştirme mükemmel gidiyor; mali tablo iyi;

IMF ve AB'nin çapaları o kadar da sağlam durmuyor.

     Merkez Bankası'nın faizleri düşürmekteki gönülsüzlüğü,

Bankanın parayı yüksek faizleri sürdürerek korumasını

gerektirebilir. YTL'nin bu yaz istikrarlı olacağını

varsayıyoruz ve bu da, 2006 başlarındaki doğrudan yabancı

yatırımlar ve özelleştirmelerle sürdürülebilir.

     IMF ile ilişkiler pek etkileyici değil. AKP'nin,

kalıcı bir IMF desteği temin etme konusunda siyasi irade

göstermemesi kaygı vericidir. AKP istihdam konusunda zayıf

görünüyor, çünkü ekonomideki iyileşme istihdamsız bir

iyileşme türü.

     --Sonuçlar--

     Problemler/riskler: Yerli piyasada daha fazla yabancı

para, faiz dışı harcamalarda yükseliş, hükümetin işsizliğe

yönelik kaygıları -ki bu da daha fazla harcama arzusu

anlamına geliyor-, AB ve IMF çapalarının zayıflaması,

devlet bankalarının daha fazla borç vermesi.

     İlerlemeler: Faiz oranlarında hedefi de aşan bir düşüş,

özelleştirme performansının güçlenmesi, üç yıllık bütçede

iddialı bir çerçeve çizilmesi, erken seçimlerin gereksiz

görünmesi.

     Daha ayrıntılı incelenmesi gereken konular: 2005

yılındaki bütçe performansı, AB'ye giriş tartışmaları,

ödemeler dengesindeki eğilimler.

     --15 Temmuz: Yılın İlk Yarısındaki Bütçe Verileri...

       Son 12 Ay Zarfında Yüzde 4'lük Bir Açık... Daha İyi

       Haberler--

     Hükümet, IMF ile anlaşma sağlanan ilk faiz dışı fazlaya

sadık kalırsa bütçe açığı yüzde 8'lik hedefe ve bizim yüzde

5,5'lik beklentimize karşın yüzde 3,5-4,5 civarında

gerçekleşebilir.

     Yatırım konusunda alınabilecek sonuçlar: Bütçe

performansının çok iyi olması, yüzde 3,5-4,5 oranında bir

açık hedefinin dahi ulaşılabilir olduğu anlamına geliyor. Bu

noktada en kötü olasılık, hükümetin hedefi aşması ancak faiz

dışı fazlayı ne kadar düşürebileceği konusunda IMF ile

tartışmaya girmesidir.

     --14 Temmuz: Mali Performansın İyi Olması Sonucu Açık

       Tahminlerimizi GSYİH'nin Yüzde 6,1'inden Yüzde 5,5

       Düzeyine Düşürüyoruz--

     Yıllık hedefin 29 milyar YTL olmasına karşın ilk beş ay

zarfındaki bütçe açığı yalnızca 4 milyar YTL oldu, bu nedenle

de yıllık açığın 27 milyar YTL'ye, yani GSYİH'nin yüzde

5,5'ine düşeceğini varsayabiliriz. (2004 yılındaki açık,

GSYİH'nin yüzde 6,9'u oranındaydı.)

     Yatırım konusunda alınabilecek sonuçlar: Bütçe

performansı, Türkiye'nin mevcut performansı içindeki en

olumlu unsur konumunda ve Türk menkul değerlerini almak ya da

elde tutmak için iyi bir sebep oluşturuyor. Faiz dışı

harcamaların ise hızlandığı ve dikkatle izlenmesi gerektiği

görüşündeyiz.(MSO/BS/MD)

FRANKFURTER RUNDSCHAU: "FRANSA'NIN KIBRIS GİRİŞİMİ,

                        YUNANLILARIN DA HOŞUNA GİTMİYOR"

     BERLİN, 17/08(BYE)--- Tiraji günde 169 bin 360 olan

sosyal demokrat eğilimli Frankfurter Rundschau gazetesinin

17 Ağustos 2005 tarihli sayısında, Gerd Höhler imzasıyla

ve yukarıdaki başlık altında yayımlanan Atina çıkışlı

yazının çevirisi şöyledir:

     --AB'nin Türkiye ile Müzakerelerinden Bir Sonuç

       Alınmaması Halinde, Atina ile Ankara Arasındaki

       İlişkiler de Olumsuz Etkilenecek--

     Fransa'nın, Türkiye'nin AB ile katılım müzakereleri

öncesinde Kıbrıs'ı tanımak zorunda olduğuna ilişkin talebi,

sadece Türkleri değil aynı zamanda Yunanlıları da sıkıntıya

soktu.

     Atina Dışişleri Bakanlığı'ndaki bir diplomat, Fransa'nın,

AB ile katılım müzakerelerinin başlaması öncesinde Türkiye'nin

Kıbrıs'ı tanıması gerektiğine ilişkin talebini, "Fransızlar,

bu konuda bize büyük bir kötülükte bulundular" diye yorumluyor.

Paris'in bunda ısrar etmesi halinde, müzakerelerin daha

başlamadan başarısızlığa uğraması söz konusu. Böylesi bir

yenilgi ise, Türk-Yunan yakınlaşma sürecine darbe vurarak,

Kıbrıs'ta yeni gerginliklere neden olabilir.

     Fransa Başbakanı Dominique de Villepin, ağustos ayı

başında yaptığı açıklamada, Ankara'nın Kıbrıs'ı tanımamakta

direnmesi halinde, Türkiye ile yapılacak müzakereleri

"düşünülemez" olarak nitelemişti. Kıbrıs Hükümeti

çevrelerinden alınan bilgilere göre, şimdi AB başkentlerinde

Fransa'nın tutumunu güçlendiren gayri resmi bir evrak

dolaşıyor.

     Bu durumda, Kıbrıs'ın Cumhurbaşkanı Tasos Papadopulos

hamle yapmak durumunda kalacak. Varlığı resmen yalanlanmakla

birlikte, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac'ın el yazısıyla

yazdığı bir mesajla, Papadopulos'tan kendisini "hayal

kırıklığına uğratmamasını ve aynı şekilde davranmasını"

talep ettiği söyleniyor. Papadopulos'un şimdi, Fransa'nın

tavrını destekleyip, tanınmakta ısrar edip etmeyeceğine

karar vermesi gerekecek. Türkiye Başbakanı Recep Tayyip

Erdoğan'ın bunu kabul etmesi beklenmiyor. Kıbrıs meselesinde

oldukça tehlikeli açılımlar yapan Erdoğan'ın, daha fazla

taviz vermesini partisi de desteklemeyecektir. Kıbrıs'ın

tanınmasına yönelik talep sadece katılım müzakerelerini

değil, aynı zamanda da Türkiye'nin iç siyasi istikrarını

tehlikeye düşürüyor.

     Villepin tarafından başlatılan tartışma, Atina'da

giderek artan endişeyle izleniyor. Atina Dışişleri

Bakanlığı'nda "Türkiye'nin AB üyelik perspektifinin,

Türk-Yunan ilişkilerinin normalleştirilmesinin önemli bir

köşe taşı" olduğu konuşuluyor. Üyelik umutlarının kaybolması

halinde, iki "ezeli düşmanın" barışması tehlikeye düşebilir.

Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis'in çevresinde,

Türkiye ile katılım müzakerelerinin yakında başlaması için

ısrar edenler tam da Fransızlar olduğu söylenerek, Fransız

politikasıyla ilgili rahatsızlık dile getiriliyor. Yunan

başkentinde şu anki yön değişikliği, Paris'in iç siyasi

hesapları ile açıklanıyor.

     Tehdit eden zararı sınırlandırmaya çalışan Karamanlis

ise, perşembe günü Kıbrıs Cumhurbaşkanı Papdopulos'u kabul

edecek. Konu, gelecek hafta Daimi Temsilciler Komisyonu ve

eylül ayında AB Dışişleri Bakanları resmi toplantısında

gündeme gelmeden önce, ortak bir çizgi belirlenmek isteniyor.

Atina ile Lefkoşa arasındaki dayanışma pek kolay olmasa

gerek, zira Kıbrıs'ta şahinler, sırtlarının güçlendiğini

hissediyor ve daha çok talebin dayatılması gerektiğini

düşünüyorlar.

     Buna karşılık Karamanlis'in Papdopulos'u Türk katılım

müzakerelerini tehlikeye düşürmeyecek bir çizgiye çekmeye

çalışması muhtemel. AB diplomasi çevrelerinde düşünebilir

bir uzlaşı formülü şimdiden tartışılıyor: Türkiye, daha

ziyade muğlak ifadeler içeren bir açıklamayla ileriki bir

tarihte Kıbrıs'ı tanıyacağına söz verebilir. (BEBM/NP)(ABC/EML)

17/08/2005   13:46:39

AMERİKANIN SESİ: "ALTI YIL SONRA TÜRKİYE DEPREME

                  HAZIR MI?"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- Amerika'nın Sesi Radyosu'nun

06.30-07.00 Türkçe yayınından:

     Bugün Marmara depreminin altıncı yıldönümü. Bu doğal

afetten altı yıl sonra uzmanlar, Türkiye'nin depreme

bugün de hazırlıklı olmadığını, çıkartılan yasaların

uygulanmadığını söylüyor. Jeofizik Mühendisleri Odası

Yönetim Kurulu Başkanı Uğur Gönülalan, bu konuda Hülya

Polat'a şunları söyledi:

     GÖNÜLALAN: Tarihe baktığımızda 164 hasar yapan deprem

meydana gelmiştir. Bu depremler binlerce can kaybına,

553 bin 999 yapımızın da yıkılmasına neden olmuştur. Bu

kayıplara üretim ve pazar kayıpları, işsizlik, fiyat

artışları gibi dolaylı kayıpları da eklediğimizde toplam

ekonomik kayıpların gayrisafi milli hasılanın yüzde üç

ve yüzde dördüne kadar ulaştığını görüyoruz. Altı yıl

geçmiş olmasına rağmen henüz çağdaş bir afet yönetimi

tam manasıyla gerçekleştirilememiştir.

     POLAT: Bu konudaki eksiklikler neler?

     GÖNÜLALAN: 17 Ağustos 1999 İzmit Körfezi, 12 Kasım

1999 Düzce Depremlerinden sonra bir yasa karmaşası oluşuyor

ve 38 adet Kanun Hükmünde Kararname çıkarılıyor.

     POLAT: Yasal mevzuat çok karışık. O açıdan mı sorun

yaşanıyor?

     GÖNÜLALAN: Hem öyle hem de birbirlerini teyit etmeyen,

günlük politikalarla izlenen bir model yaşadığımızı

görüyoruz, özellikle de bu Kanun Hükmünde Kararnameler ve

diğer mevzuatlarla ilgili olarak. Derli toplu yasalarımız

var, ancak yasalarımızın olması yetmiyor, uygulanması

gerekiyor. Yapı denetimi hakkında 595 sayılı Kanun Hükmünde

Kararname çıkarılmış olmasına rağmen, tam manasıyla

uygulanmıyor. Zorunlu deprem sigortası, 587 sayılı Kanun

Hükmünde Kararname yine uygulanmıyor. Elimizde işler durumda

olan yasalarımız mevcut, ancak bunların uygulanması gerekir.

      POLAT: Kaçak yapılaşmanın önlenmesi ve depreme dayanıklı

binaların yapılması konusunda yapılan çalışmalar, alınan

önlemler ne kadar yeterli?

      GÖNÜLALAN: Burada da aslında aynı çelişki var. Çünkü

Türkiye'de karmaşık mevzuatın ötesinde, bir de yetki karmaşası

var. Depremle, afetle ilgili bir kurumumuz var: Afet İşleri

Genel Müdürlüğü. Teknik Araştırma Uygulama Genel Müdürlüğümüz

var, Yapı İşleri Genel Müdürlüğümüz var, tam bu sırada Türkiye

Acil Durum Yönetimi Genel Müdürlüğü kuruyor. İlgili kurumlar

mali destek, bilgili, deneyimli teknik eleman kadrosuyla

donatılmadığı için, tam manasıyla bu yasalar ve genelgeler

uygulanamıyor. Bütün alt yapı aşağı yukarı var, ama alt

yapının olması tam manasıyla sistemi çalıştırmıyor.

     POLAT: 17 Ağustos Marmara Depreminin üzerinden altı yıl

geçti. Bu bölgede depremin verdiği hasar ne ölçüde giderilebildi?

     GÖNÜLALAN: İstanbul için ayrı bir deprem kanunu çıkarılması

lazım. Bunu yapmadığınız takdirde, İstanbul metropolünde yapılan çalışmalar yetersiz kalacaktır. Hem yoğun nüfusun yaşadığı bir

bölge, hem de tarihsel değerlerimizin, kültürel mirasımızın yer

aldığı, ekonomik birikiminin üst düzeyde olması gibi

özelliklerinden dolayı İstanbul'a özel önem vermek durumundayız. Kesinlikle kaçak yapılaşmaya izin vermemeliyiz. Mevcut yapı

stokunun depreme dayanıklılığını ölçmek, halka yol gösterici

tedbirleri almak mecburiyetindeyiz. Ayrıca biz ölüm kelimesini

çok fazla kullanmak istemiyoruz, ancak zaman zaman "bu deprem

trafiği içerisinde yoğun ölümü bekleyen şehir", "İstanbul, her

an deprem tehlikesi altında" gibi ifadelerle, halkı psikolojik

bir bunalıma sokma durumunda kalınıyor. Bir kere İstanbul'da

deprem her an olabilir, ancak şunu da biliyoruz ki İstanbul'un

yüzde 60'ında kaçak yapılaşma var. Türkiye'de bir deprem

stratejisinin muhakkak oluşturulması gerekiyor. (AK/ABC/AB)

17/08/2005   09:30:28

BAKÜ HABER: "TÜRKLER AB'YE ÜYELİĞİ YENİDEN GÖZDEN GEÇİRİYOR"

     BAKÜ, 17/08(BYE)--- Tirajı günde altı bin olan muhalefet

eğilimli Bakü Haber gazetesinin 16 Ağustos 2005 tarihli

sayısında, yukarıdaki başlık altında yayımlanan haberin

çevirisi şöyledir:

     ABD'nin etkili gazetelerinden Washington Times, Türkiye'de

AB'ye üyelik için desteğin azaldığını iddia ediyor. Seth Rosen

imzasıyla yayımlanan makalede, Türkiye'nin uzun yıllardan beri

AB'ye üye olmak istediği hatırlatılıyor, ancak AB tarafından

ileri sürülen taleplerin, Türklerin üyelik hedefini gözden

geçirmelerine sebep olduğu bildiriliyor.

     Makalede, uzmanların, Yunanlılar ile Fransızların dile

getirdiği "Türkiye Kıbrıs Rum kesimini tanısın" şeklindeki

talebin Türkiye'nin çıkarlarına aykırı olduğunu belirttikleri

ifade ediliyor. Avrupalıların Türklerin sabrının sınırları

olduğunu anlamadıklarını vurgulayan Marshall Vakfı Ankara

Temsilcisi Suat Kınıklıoğlu, "Türkiye şimdilik B planı

üzerinde düşünmüyor, ancak isteklilik de yavaş yavaş yok

oluyor" dedi.

     Washington Times, Türkiye'nin AB'ye üye olması için

en büyük engelin Fransa ve Hollanda olduğunu, Almanya'da

yapılacak seçimlerin Türkiye için arzu edilmez sonuçlar

doğurabileceğini vurguluyor. Makalede, Almanya'da seçimler

öncesinde yapılan anketlerin sonuçlarına göre, Angela

Merkel'in liderliğini yaptığı Hristiyan Demokratlar'ın

favori olduğu ve Merkel'in Türkiye'nin AB'ye üyeliğine

karşı olduğu bildiriliyor. Fransa'da da Türkiye'nin AB

üyeliği için referandum yapılabilir.

(BABM/RŞ/SA)(ÇA/ALİ)

Turkey and the U.S.

TAHRAN RADYOSU: "BUSH'TAN TÜRKİYE'YE DESTEK MEKTUBU"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- Tahran Radyosu'nun 07.30-09.00

Türkçe yayınından:

     Dünyanın petrol ve enerji kaynakları açısından zengin

olan Orta Doğu ve Orta Asya üzerinde emperyalist politika

güden Amerikan Başkanı Bush, "Büyük Orta Doğu" veya başka

bir ifadeyle "Genişletilmiş Orta Doğu Projesi"nde Türkiye'ye

biçtiği rolden maksimum düzeyde yararlanmak amacıyla

Türkiye'ye yumuşak ve olumlu mesajlar vermeye devam ediyor.

     PKK ile mücadelede Türkiye'yi aldatan Amerikan Başkanı

Bush, Türkiye Başbakanı Erdoğan'a gönderdiği mektupta,

ilişkilerin ve işbirliğinin genişletilmesindeki kararlılığını

belirtti. Amerika'nın Ankara Büyükleçiliği Maslahatgüzarı

tarafından, geçen hafta Erdoğan'a iletilen bir sayfalık

mektupta Bush, iki ülke arasındaki işbirliğinin bir stratejik

vizyon ile geliştirilmesini istedi ve bu işbirliğini askeri,

ekonomik ve ticari alana yayma arzusunda olduğunu ifade etti.

     Bush'un bu mektubunda, Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği

ve Kıbrıs Türklerinin izalosyonunun sona erdirilmesi

konularındaki desteğini yinelediği dikkat çekerken,

gözlemciler, Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği konusunda

Amerika'nın sözde desteğinin, Avrupa'da ters teptiği

görüşündeler. (SO/ABC/ALİ)

Greek press on Cyprus and Turkey

ALMANYA'NIN SESİ: "TALAT: ANKARA YÖNETİMİ HAKLIDIR"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- Almanya'nın Sesi Radyosu'nun

08.30-09.00 Türkçe yayınından:

     Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat'la

Türkiye ile ilişkiler ve Kıbrıs sorununda yaşanan süreç

konusunda bir röportaj yaptık.

     Türkiye'nin, Gümrük Birliği Ek Protokolünü imzalamasına

rağmen, Rum yönetimini Kıbrıs Cumhuriyeti olarak tanımaya

yanaşmamasının, Kıbrıs'taki yankıları devam ediyor. Kuzey

Kıbrıs Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat, Almanya'nın Sesi'ne

yaptığı açıklamada, Ankara'nın tutumunda haklı olduğunu, Rum

yönetiminin izolasyonlarına karşılık vermesinin, Ankara'nın

en doğal hakkı olduğunu söyledi. Talat, göreve gelirken,

Rum siyasetçiler tarafından uzlaşma ve çözüm yanlısı

olarak memnuniyetle karşılanırken, bugün Ankara'nın adamı

olmakla suçlanıyor.

     Mehmet Ali Talat, son gelişmelere ilişkin Almanya'nın

Sesi Radyosu Türkçe Servisi'nden Nihat Halıcı'nın sorularını

yanıtladı:

     HALICI: Sayın Talat, Türkiye'nin Gümrük Birliği

Ek Protokolüne şerh düşerek onay vermesi, adadaki iki

toplum ilişkilerine nasıl yansıdı?

     TALAT: Biz gayet iyi biliyoruz ki, bu protokolü

imzalamak, Türkiye'nin Kıbrıs'ı tanımasıyla alakalı bir

olay değildir. Türkiye'nin Kıbrıs'ı tanıması, şimdiki

haliyle tanıması zaten mümkün de değildir. Böyle bir şey

olmamıştır ve olmayacaktır. Ancak bu olay Rum tarafında

çok büyük bir tartışma yarattı tabii ki. Türkiye'nin

deklarasyon yayımlamasını kışkırtıcı buldular. Türkiye'nin

Kıbrıs Cumhuriyeti'ni eninde sonunda tanımak zorunda

olduğunu ifade ediyorlar. Bunun üzerinde ısrarla duruyorlar.

Tabii ki biz de bunun tam karşısında duruyoruz. Çünkü

gerçekten hukuki olarak ve uluslararası ilişkiler bakımından

Türkiye, Avrupa Konseyi ile bir anlaşma imzaladı diye hiçbir

şekilde böyle bir tanıma yükümlülüğüyle karşı karşıya değildir,

bunu biliyoruz.

     Ancak dediğim gibi, zaman içinde ortaya çıkan ya da

ortaya çıkması muhtemel çeşitli tartışmalar, sonuçta

Kıbrıslı Türklerle Rumların gelecekteki bir çözümün veya

çözümsüzlüğün devamındaki ilişkilerini de belirleyecektir.

Yani Kıbrıs bandıralı gemilere ve uçaklara Türkiye'nin

limanlarını ve hava alanlarını açmak gibi bir baskıyla

karşılaşması, bizim ilişkilerimizi büyük ölçüde etkileyecektir.

Çünkü Kıbrıslı Türkler, Kuzey Kıbrıs izolasyon altındadır.

Kuzey Kıbrıs'ın izolasyon altında bulunduğu bir durumda Güney

Kıbrıs'ın Türkiye ile çok yakın ilişkiler kurması, bizi hem

ekonomik, hem psikolojik, sosyal ve aynı zamanda siyasi

olarak çok zor durumda bırakacaktır. Bundan dolayı önümüzdeki

günler tabii ki karmaşıktır, bunun bilincindeyiz. Ama kararlıyız, bilinçliyiz, ne olduğunu, ne olacağını biliyoruz ve herhangi bir

sıkıntı yaşamamak için tedbirlerimizi de alıyoruz.

     HALICI: Son olarak, "izolasyon sürdüğü müddetçe,

Ankara, Rumlara gereken karşılığı versin" çağrısı

yaptınız. Burdaki düşüncenizi açar mısınız?

     TALAT: Şimdi izolasyon devam ettiği sürece Türkiye'nin

de tabii ki Güney Kıbrıs'a siyasi olarak izolasyon uygulaması

son derece doğal kabul edilmelidir. Şu anda bizim limanlarımız,

hava alanımız çalışıyor. Çalışmasına bir engel yok. Hava alanımız,

deniz limanlarımız çalışıyor, ancak Rum tarafının aldığı siyasi

bir kararla bunlar kapalı ilan edildi. Kapalı ilan edildiği için

de bu limanlara doğrudan sefer yapılması son derece zor oldu,

imkansız değil ama zorlaştı. Dolayısıyla Türkiye de bu sebeple

Kıbrıslı Türklere karşı izolasyonu nedeniyle siyasi bir karar

alarak, Rum tarafına limanlarını kapattı. Bu son derece doğal,

yani Türkiye, siyasi bir karara karşı siyasi bir kararla cevap

verdi. O yüzden Türkiye bu tutumunu sürdürecektir, sürdürmek

durumundadır. Eğer bunun değişmesi isteniyorsa, AB ve Rum tarafı,

Kıbrıslı Türklere, limanlarını ve hava alanlarını açmalıdır.

Onların açıldığını, onların kullanımıyla ilgili itirazlarının

olmadığını duyurmalılar. Ancak bu olursa, dediğim gibi Türkiye, limanlarını Kıbrıs Rum tarafına açar.

     HALICI: Son tartışmalarda Rum toplumu yöneticilerinden

bazıları, sizi Ankara'nın adamı olmakla suçladı. Oysa göreve

gelirken uzlaşma yanlısı olarak görülüyordunuz. Ne değişti?

     TALAT: Bence bir şey değişmedi; sadece değişen şey,

Rum tarafı Kuzey'de hiç beklemediği siyasi bir yapı ile

karşılaştı. Bütün dünya bizim barış istediğimizi, Kıbrıs

sorununu çözmek istediğimizi, Kıbrıs'ı bütünleştirmek

istediğimizi gördü. Zaten bunu seçimlerden önce de görmüştü.

Seçimlerle benim göreve gelmemle beraber dünyadaki bu

sempatiyi kırmak için, çözüm istemeyen Rum yönetimi beni

kötüleme kampanyası başlattı. Bu son derece doğal. Bu zaten

Rum tarafından beklenen bir adımdı, beklenen bir girişimdi,

bunu yapıyor yani burada şaşırtıcı bir şey yok. (AK/ABC/AB)

17/08/2005   12:06:57

ELEFTEROTİPİA: "ERDOĞAN KÜRT SORUNUNUN VAR OLDUĞUNU KABUL

                ETTİ, AZINLIK SORUNLARININ DA VAR OLDUĞUNU

                KABUL ETME ZAMANI GELDİ"

     ATİNA, 17/08(BYE)--- Tirajı günde 77 bin olan

Elefterotipia gazetesinin 17 Ağustos 2005 tarihli sayısında,

Simeon Soltaridis imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında

yayımlanan yorumun çevirisi şöyledir:

     Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Güneydoğu

Anadolu'yu ziyareti sırasında Kürt sorunun var olduğunu

kabul etti, böylece de Türk toplumu ve uluslararası toplum

için onyıllardan bu yana "diken" oluşturan bu konu için

yeni bir dönem açmış oldu. Daha önce, Türk aydınlarla

konuştu ve "Kürt sorununun, diğer sorunlar gibi demokratikleşme,

demokrasi ve anayasa ilkeleri çerçevesinde çözümlenebileceğini"

söyledi.

     Bu açıklamalar, Erdoğan'ın, ülkesindeki demokrasi

eksikliğini azaltmak istediğini ve sadece Kürt sorununu

değil, uzun süredir mevcut daha birçok sorunu Türkiye

için "kapanmayan yaralara" dönüştüren bir zihniyeti

değiştirmek istediğini gösteriyor.

     Özellikle, neden milliyetçi eğitim gördüklerini ve

felaket senaryolarıyla büyüdüklerini anlamayan yeni Türk

nesillerini kaygılandıran hatalar yapıldı. Türkiye'nin

siyasi liderliğinin, aydınlarının ve halkının, özellikle

ülkenin Başbakanı'nın "geçmişte işledikleri hataları kabul

etmemek büyük devletlere yaraşmaz" şeklinde konuştuğunu

duyunca, bu hataların işlenmiş olduğunu kabul etmeye

başladıkları belli oluyor.

     Erdoğan, Diyarbakır'da, "kabul ettiğimiz her sorunla

yüz yüze gelmeye hazırız" dedi, hatta konuşmasının sonuna

doğru, çeşitli etnik grupların sorunlarının Türkiye

Cumhuriyeti vatandaşlarının ortak sorunu olduğunu, "hükümet,

farklı dini inançları olan vatandaşların eşitliği yönündeki

görüşünü dile getiriyor" diyerek, dini özgürlüğe saygı

gösterilmesi gereğinden söz etti.

     Geçmişte bu eksikliğin neticelerini yaşamış olan Türk

Başbakan, şiddete karşı olduğunu belirtiyor ve Kürt sorunu

ile Türkiye'deki bütün diğer sorunların demokrasi

eksikliğinden kaynaklandığını açıkça söylüyor.

     Her Türk politikacının, "milliyetçi açıdan eleştirilmekten"

korkarak değinmek istemediği bir konuyu sonunda Erdoğan

üstlendi ve başlattı.

     --Azınlık Sorunları--

     Ancak, Erdoğan'ın, aynı derecede ciddi olan ve komşumuz

ülkenin demokratikleşmesiyle ilgili olan azınlık sorunlarının

çözümlenmesi konusunu ele alması gerekir. İlerlemek için

gerçekten adımlar atmakta olan Türk Hükümeti için zaman

uygundur.

     Aşırı milliyetçi çevrelerin iddia ettiği gibi, Türkiye,

Ekümenik Patrikhane'nin yasal varlığını tanımakla, Heybeliada

Ruhban Okulu'nu yeniden açmakla "tehlikeye sokulmaz". Daha

fazlası da siyasi, kültürel, dini ve sosyal haklara saygı

göstermekle, hakkaniyet anlamını ihlal ederek Türk Devleti'nin

el koymuş olduğu ve sayıca az kalan Rumların haklı olarak

geri istedikleri hayırsever vakıflara ait gayrimenkulleri

geri vermekle tehlikeye sokulmaz.

     Başbakan'ın Diyarbakır'daki açıklamaları Türkiye için

yeni bir dönemin açılışını simgeliyor. Bu değişikliğin,

AB'nin üyelik yönelimi çerçevesinde uyguladığı baskıdan

kaynaklanmaması, Türk halkının ve orada yaşayan vatandaşların

talep ettiği demokratikleşme isteği üzerine yapılması gerekir.

Bu yolda ilerlemek zor olacak, ancak ürünlerini Türk halkının

tümü tadacak.

     Zordur, çünkü Erdoğan'ın bir kurulu düzen ile "mücadele

etmesi" gerekecek, ancak bu mücadelenin sonuçları demokrasinin

yerleşmesi, insan ve azınlık haklarına, aynı zamanda da Lozan

Antlaşması ile Türk Anayasası'nın maddelerine saygı gösterilmesi

olacak. Erdoğan haklı olarak çağdaş Türkiye'nin "reformcusu"

olarak tanınacak. (ATBM/MK/NB)(YS/EML)

17/08/2005   14:57:02

BYEGM  Haber No: 033

TA NEA: "YUNANİSTAN VE KIBRIS TUZAĞINA DÜŞMESİNLER"

     ATİNA, 17/08(BYE)--- Tirajı günde 81.570 olan

Ta Nea gazetesinin 17 Ağustos 2005 tarihli sayısında,

İoakim Soltaridis imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında

yayımlanan yorumun çevirisi şöyledir:

     Fransa, Türkiye'nin katılım müzakerelerinin başlamasına

ilişkin olarak, AB'de şimdiye kadar görülmemiş bir politika

izliyor. Başka bir üye -devletin çıkarları adına (bu durumda

Kıbrıs)- ön şartlar (Kıbrıs'ın diplomatik tanınması) koymaya

niyetli görünüyor ki bu, üst düzey siyasi seviyede (Avrupa

Konseyi) müzakerelerin başlaması için anlaşmaya varılanları

muhtemelen geçersiz kılacak, bu arada doğrudan ilgili ülke

(Kıbrıs), hiç olmazsa şu ana kadar, bu tür ön şartlar

koymaktan kaçındı.

     Bu, görülmemiş bir bahane politikasıdır ve AB'nin

temel değer ve kanunlarının savunması ile hiç ilgisi

(böyle gösterilmesine rağmen) yoktur. Fransa şimdi bu

politikayı üç sebepten dolayı ileri sürüyor:

     a) Türkiye'nin AB'ye girişinin iptalini hedef alıyorlar.

Fransız elit politikası (Cumhurbaşkanı Chirac hariç) AB'nin

genişlemesini, hele Türkiye ile genişlemesini, hiçbir zaman

arzu etmedi. AB anayasasının referandumundaki şiddetli

"hayır"dan sonra katılım müzakerelerinin iptali için "derli

toplu bir prensip tezi" arayışı içinde idi ve bunu Kıbrıs'ın

diplomatik tanınmasında buldu.

     b) Fransa, AB'nin genişlemesi gibi makro politik

konularda Birliğin gündemini Londra'nın değil Paris'in

(Berlin ile birlikte) belirlediğini açıklığa kavuşturmayı

arzu ediyor. Bu mantıkta tabii ki bazı müzakerecilik

"tradeoffs" (basit olarak karşılıklar) arzu edilebilir.

     c) "Türkiye'nin katılımı" konusu, Fransız iç politika

konularının tartışılır noktası haline geldi, çünkü Başbakan

de Villepin, 2007 seçimlerinin muhtemel cumhurbaşkanı adayı

olarak N. Sarkozy'yi aşmaya uğraşıyor ve bunun için

"Türkiye'nin katılımı" konusunda sert tutum izliyor.

Yunanistan ve Kıbrıs, Fransız art niyetlerinin tuzağına

düşmemeli. Türkiye, Kıbrıs'ı AB üye devleti olarak

diplomatik yoldan tanımak zorundadır. Ancak, bu aşamada

Türkiye'nin böyle bir şey yapması mümkün değil (tabii ki

bir niyet bildirisi olasılık dışı değil). Kıbrıs'ı

tanımaktansa katılım müzakerelerinin başlamasını kurban

edecek. Bu tabii ki ne Yunanistan'ın ne de Kıbrıs'ın

çıkarlarına hizmet ediyor. Ülkemizin eskiden beri gelen

çıkarlarına, Türkiye'nin Avrupa ile birleşme işlemleriyle

daha fazla kilitlenmesi hizmet eder. Türkiye'nin bu

işlemlerden kopması Yunan çıkarları (ve Kıbrıs çıkarları)

için yıkıcı olur. Temel tezlerimizin açık olması gerekir:

Türkiye'nin Avrupai, demokratik ülke olarak, AB'ye tam

siyasi katılımını istiyoruz ve bu noktada (diğerlerinin

aksine) Yunanistan'ın ile Fransa'nın çıkarları mecburen

aynı değil.(ATBM/SK/NB)(YS/MD)

17/08/2005   15:12:07

BYEGM  Haber No: 034

TO VİMA: "TEKRAR HEDEFLEMENİN ZORLUKLARI"

     ATİNA, 17/08(BYE)--- Tirajı günde 70.533 olan

To Vima gazetesinin 17 Ağustos 2005 tarihli sayısında,

A.D. Papayanidis imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında

yayımlanan yorumun çevirisi şöyledir:

     Sondan, meselenin esasının başladığı yerden

başlayalım: 2005 yılının Yunanistan'ı Türkiye ile sıcak

bir olay yaşanması ihtimaline dayanabilir mi, dayanamaz mı?

Bundan on yıl önce cevap açıkça "hayır" idi. Kostas

Simitis'in Yunan Parlamentosu'ndaki o acı "Amerikalılara

teşekkür ediyoruz" cümlesiyle halk olarak kendimizi

aynada görmek zorunda kaldık. Bütün diğerleri; Madrit,

Helsinki, Annan planı, Lüzern, zeybek havaları ve

kirvelikler kurtuluşu olmayan sonuçlardır.

     O zamandan beri çok şey oldu: İki ülkede hükümet

değişiklikleri (bazıları "düzen" değişikliği diyebilir),

Türkiye'nin ABD'nin şımarık çocuğu özelliğini kaybetmesi

temel unsuru ile bölgemizin jeostratejik dengesinin

değişmesi, Kıbrıs'ın AB katılımı ve görüşlerinin "25"ler

politikasının bünyesine mecburi katılımı, Türkiye'nin AB

yönelimine ilişkin bir çok Avrupa ülkesi kamuoyunun hızla

artan hoşnutsuzluğu. Bütün bu verilerle (ve Yunanistan

Silahlı Kuvvetleri'nin yeniden gözden geçirilmiş çatışma

kanunlarıyla, yeni F-16'larımızla ve gerektiği gibi sipariş

edilen Leopard'larla) temel soru değişmeden aynı kalıyor:

Dış politikamızın bu büyük cephesinde ne kadar dayanabiliriz?

Önümüzdeki haftalarda Yunanistan ve Kıbrıs'ta görüşülüp

değerlendirilecek temel nokta budur.

     Kıbrıs uçağının Yunanistan'da henüz belirlenemeyen

sebeplerden düşmesi trajedisinin gölgesinin insan aklında

devamlı bulunduğu sırada, hükümetler şimdi tutumlarını,

yani 3 Ekim'e doğru son çizgiyi koordine etmeye

uğraşıyorlar. Türkiye'nin "25"ler AB'si ile katılım

müzakerelerinin "vadedilmiş" tarihi.

     Atina'nın ve Lefkoşa'nın politikalarının yeniden

hedef belirlemesi gereğini, Avrupalıların Türkiye karşıtı

dönüşlerinin dikte ettiği yalanını söylemek işimize gelir;

Fransa Başbakanı de Villepin'in katılmak istediği oluşumun

bir üyesini (Kıbrıs) tanımayı reddeden Türkiye gibi bir

ülkenin katılım işlemlerinin düşünülemeyeceğine ilişkin

açıklaması ve muhtemelen bir ay sonra Almanya'da Hristiyan

Demokrat hükümetin daha derin karşı çıkması.

     Ancak tekrar hedef belirlemeyi gerektiren diğerlerinin

tutumu değil, Türk-Yunan konularındaki dinamizmdir ki, bu

konular, son zamanlarda iyi niyet gösterileri artarken,

Ege'de sürtüşmelerin de artmasıyla, uzun zamandan beri ağır

şizofreni belirtileri gösteriyor. Türkiye'den yayılan

"Avrupa mantığına göre" Ankara, Türkiye'nin AB'ye

katılımının Türkiye'nin şartlarıyla olacağını düşünüyor.

(Misal olarak, Ankara'ya göre Kürt sorununun karşılanması,

Brüksel'in boş lafıyla değil, Irak'ta savaş halinde olan

ABD'nin görüşmeci olmasıyla yapılacaktır.)

     Böylece Karamanlis ve Papadopulos televizyonlarda

kardeşçe ne derse desin, Atina, KKTC'nin tanınmasından

başka Kıbrıs konusunda hiçbir çözümü istememekle suçlanan

Talat düzeni aleyhine ateşini toplayan Lefkoşa'yı kınıyor.

Lefkoşa, Yunan hükümetinin resmi tezlerini (güya Anglosakson

soğukkanlılıkla "Kıbrıs'ın Ankara tarafından tanınmaması

paradoksundan" konuşan) Avrupalıların ve de ABD'nin ('ki

baskı altında' Annan planının sosyal yardımlarının "ABD'nin

ilan edilmiş temel prensiplerine" uymadığını keşfeden Bush

yönetimi gibi) tezleri ile kıyaslıyor.

     Demek ki tekrar hedefleme. Ancak, kim kullanıyor, kim

izah ediyor?(ATBM/SK/NB)(YS/MD)

17/08/2005   15:27:11

BYEGM  Haber No: 035

AP: "KIBRIS CUMHURBAŞKANI, TÜRKİYE-AB MÜZAKERELERİNİN

     BAŞLAMASINI VETO EDEBİLİR"

     LEFKOŞA, 17/08(AP)(BYE)--- Alex Efty

bildiriyor:

     Kıbrıs Cumhurbaşkanı bugün, Ankara Kıbrıs hükümetini

tanımazsa, AB ve Türkiye arasında üyelik müzakerelerinin

başlamasını engellemek için veto hakkını kullanabileceğini

ima etti. 

     Cumhurbaşkanı Tassos Papadopulos, önümüzdeki iki hafta

içerisinde, Türkiye'nin Kıbrıs hükümetini tanımayı reddetmesi

konusunda gerçekleşecek AB örgütlerinin toplantısı arifesinde,

Yunanistan hükümetiyle "koordiansyon görüşmeleri" olarak

adlandırdığı istişareler için Atina'ya gitmeden önce

gazetecilerin sorularını cevapladı.     

     Veto hakkını kullanıp kullanmayacağı sorusuna cevaben

Papadopulos, "Benden, önceden kararlarımızı veya durumu

nasıl halledeceğimizi açıklamamı beklemeyin" dedi.

     Papadopulos, yarın Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis

ile istişarelerde bulunacağını ve görüşmelerinin, 25 Ağustos'taki

AB Daimi Temsilciler Konseyi ve 1 Eylül'deki Dışişleri Bakanları

toplantılarında ortak bir tutum geliştirmeye odaklanacağını

belirtti.

     Hem Papadopulos hem de Yunan hükümeti, bir AB üyesini

tanımayı reddederken Türkiye ile üyelik müzakerelerine

başlanmasının kabul edilemez olduğu görüşündeler. Fransa ve

diğer bazı AB üyeleri de bu tutuma destek veriyorlar.(BS/LK/MD)

ELEFTEROTİPİA: "ŞOVENİZM: İŞE YARAMAZLARIN SIĞINAĞI"

     ATİNA, 17/08(BYE)--- Tirajı günde 77 bin olan

Elefterotipia gazetesinin 17 Ağustos 2005 tarihli sayısında,

Kostas Beis imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında yayımlanan

yorumun çevirisi şöyledir:

     Hristos Mihailidis, gazetemizin son sayfasındaki

"Kişiler ve Maskeler" adlı köşesinde, tanık olduğu bir olayı;

sabah erken saatlerde bir otobüs şoförünün, Asyalı olduğunun

açıkça belli olması dışında başka hiçbir suçu olmayan ve

otobüse binmek isteyen bir kişiye kötü davranarak nasıl

engellediğini kısa bir süre önce kaydetti.

     Adamı durakta bıraktı, o da kaldırıma oturdu, yüzünü

elleriyle kapattı ve yüreğinin acısını ağlayarak çıkardı.

Mihailidis, "utandım, öfkelendim, ben de ağlamak istedim"

diye yazdı.

     Bundan iki gün önce, Periklis Korovesis, kendi

köşesinde kısa bir süre önce yapılan bir kamuoyu

araştırmasının neticelerini kaydetmişti: Göçmenlerin

yasal olmamalarını ve haklara sahip olmamalarını

isteyenlerin sayısı ne kadar diye. PASOK'tan yüzde 56,

YDP'den yüzde 69, KKE'den yüzde 45, Sinaspismos'tan

yüzde 29!.

     İşte, kendine güvenmeyen, ince ruhlu olmayan,

kültürsüz, kendi gücüne güvenmeyen, bu nedenle de kaba

şovenizmde sığınak bulan çağdaş Yunanlının imajı budur.

Bu vatanseverlik karikatürünün, sık sık Ege'nin karşı

sahillerindeki komşularımızda da var olduğunu sık sık

okuyor ve duyuyoruz. Bizim (iyi!) şovenizmimizin, barbar

ve işe yaramaz olarak Avrupa ailesine üye olmaya

yaraşmadıklarını öne sürdüğü komşularımız.

     Bu şekilde, doğudaki komşularımızla paradoks

oluşturan bir birlik oluşturmayı başardık, çünkü her

iki ülkede çoğunluk, yabancılar için tıpatıp aynı

güvensizlik ve kin duyguları besliyorlar.

     Elbette hepimiz böyle değiliz. Türkiye'de de,

Yunanistan'da olduğu gibi, yanındakilere saygı gösteren,

bütün halklarla özellikle de Ege'nin iki sahilindeki

halklar arasında barışçıl ve dostane ilişkilerin

üretilebileceğine samimi olarak inanan aydın kişiler var.

Bu da, her iki tarafta şovenizmin körletmiş olduğu hayal

kırıklığına uğratacak kadar büyük olan kalabalık karşısında

her fırsatta vurgulanmalı. Aynı şekilde, Yunan Kilisesi iki

ay önce, dünyada parçalanmış Hristiyanların birbirlerini

anlayabilmeleri için bir sevgi buluşması düzenlediğinde,

Katoliklerle Protestanlara karşı duyulan kini dile getiren

konuşmaların özellikle Atina'nın kuzey semtlerindeki

aydınları hayal kırıklığına uğrattığı ve rahatsız ettiği

vurgulanmalı.

     Tabii, bizim neslin yabancılardan korkma duygusundan

kurtulacağını ve iki halk arasındaki yakınlaşmanın,

birbirlerini anlayabilmelerinin değerini benimseyeceğini

beklemenin bir ütopya oluşturduğunu kabul etmek gerekir.

Rekabet ve bunun getirdiği bütün olumsuz hususlar dünyada

ve insanda ilk baştan mevcut olan bir gerçektir. Bunu,

kendi çağında, Filozof İrakleitos da vurgulamıştı: Her

şeyin rekabetin ürünü olacağı şekilde birbirine karşıt

olanlar arasında kurulan armoni, armonilerin en güzelidir.

     Çağımızın başarılarından biri, iki büyük meziyeti

olan kanunla çatışmaları maniple etmesidir: Birincisi,

ulusal düzeyin üstünde olan kanunlar olarak, her insanın

ve onların oluşturduğu her toplumun temel haklarını,

etnik ya da başka ayrımlar yapmadan, güvence altına alıyor.

İkincisi, bu güvence, Strasbourg'daki Avrupa İnsan Hakları

Mahkemesi'yle daha da güçleniyor; Avrupa ailesinin faal ve

eşit üyesi olmak isteyen her devlet bu mahkemenin kararları

ile uyum sağlamalı.

     Kaba şovenizmin ahlaki boyutu bir yana, Türkiye'nin

AB üyesi olma yolunda zorluklarla karşılaşmasından

memnuniyet duymak siyasi hata da oluşturuyor. Bu çaba

başarılı olmazsa, Yunanistan'ı, Kıbrıs'ı ve Türkiye'deki

Hellenizm'in son ruhani dayanaklarını büyük maceralar

bekliyor.

     Bütün bunları, Ekümenik Patrik Bartolomeos'un

Patrikhane'nin ekümenik karakteri, serveti, Ruhban

Okulu'nun açılması aleyhinde Türk devletinin metotları

hakkında son zamanlarda devamlı olarak yapmak

mecburiyetinde kaldığı dramatik çağrılardan sonra,

özellikle de şahsen Patrik aleyhinde, komşu ülke

hükümetinin başbakan yardımcısı tarafından yerel

şovenizme yönelik tehditlerden sonra yeniden vurgulamak

ihtiyacını duydum.

     Patrik, Türkiye'nin gerçekten Avrupa devletleri

ailesine katılmak istiyorsa, Avrupa hukukuna, özellikle

de insan hakları konusunda Avrupa Sözleşmesi'ne saygı

göstermesinin gerekli olduğunu açıkça söyledi.

     Bu açıklama, boş laf değil. Bilindiği gibi, Avrupa

İnsan Hakları Mahkemesi'nde Ekümenik Patrikhane'in

başvurusu askıda tutuluyor. Davanın en önemli konusunu

Patrikhane servetinin etkili bir şekilde korunması, aynı

davanın dava öncesi konusunu ise, Avrupa hukukunca

belirlendiği şekilde Ekümenik Patrikhane'nin yasal

kimliği oluşturuyor.

     Bu dramatik, aynı zamanda da ümit verici gelişme,

belki Yunan toplumu tarafından değerlendirilemez, çünkü

bu toplum görülmemiş bir sorumsuzlukla, çok boyutlu

ahlaki krizini yaşıyor ve Ekümenik Patrikhane'nin

sorunlarına karşı ilgisiz duruyor. Yunanistan'ın Türkiye

ile ilişkilerinde elbette ciddi güçsüz tarafları var, bu

nedenle de eski sorunlara yenilerini yığma marjları yok.

Ancak, durumun böyle olması, bir zamanların yoğun İstanbul

Hellenizmi'nin yaşadığı üzüntü ve endişeye karşı ilgisizlik

göstermek için bahane oluşturmamalı. Yunanistan hiçbir

yerde yok. Patrikhane için artık tek destek; Ortodoks

olmayan Avrupa ve onun kurumsal organları, özellikle de

20 asır önce Konstantinopolis Başpiskoposluğu'nu kuran

Agios Andreas'ın bayramında Fener'i resmen ziyaret etmesi

beklenen Papa Benedict.

     Toplumların bünyelerinde var olan, güvenilir siyasi

ve ruhani liderleri olmayan kültürsüz, kompleksli fukaraların

içten ince duygularını dile getirmelerini beklemek gerçek

dışı bir umuttur. Çocuklarımız ve çocuklarımızın çocukları,

Yunanistan'da da Türkiye'de de, bizim miras olarak

bıraktığımız ruhani ve kültürel fakirliğe karşı nefret

duymaları için, gelecekte farklı bir toplum, idealleri,

iyi hedefleri ve her insana karşı saygı duyan bir toplum

yaratmaları için daha uzun yıllar geçmesi gerekecek.

(ATBM/MK/NB)(HE/EML)

17/08/2005   15:28:55

KIBRIS HABER AJANSI: "PAPADOPULOS-KARAMANLİS GÖRÜŞMESİ YARIN"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- Kıbrıs Haber Ajansı'nın (KİPE)

17 Ağustos 2005 tarihli internet sayfasında yukarıdaki başlık

altında yer alan Lefkoşa çıkışlı Türkçe haber şöyledir:

     Cumhurbaşkanı Tassos Papadopulos Yunanistan Başbakanı

Kostas Karamanlis ile özel olarak görüşmek ve onuruna

verilecek çalışma yemeğine katılmak üzere, bugün öğleden

sonra Atina'ya hareket ediyor.

     Geçen hafta açıklanmış olan Papadopulos-Karamanlis

görüşmesi yarın 12.30'da gerçekleşecek.

     Yunanistan-Kıbrıs siyasi liderlerinin görüşmesi iki

tarafın yakın ve sürekli işbirliği çerçevesinde ve

25 Ağustos'ta Brüksel'de yapılacak olan AB üye ülkeleri

Daimi Temsilciler Konseyi toplantısı öncesinde

gerçekleşiyor. (AHE/ÇA/PG)

Turkey and the Middle East

BAZTAB: "KÜRDİSTAN DEVRİMCİLERİ: PEJAK İRAN İSLAM

         CUMHURİYETİ'NİN MAŞASIDIR"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- İran'ın Baztab adlı haber

portalında 17 Ağustos 2005 tarihinde yukarıdaki başlık

altında yer alan haberin çevirisi şöyledir:

     Kürdistan Devrimcileri Birliği Genel Sekreteri'nin

açıklamasına göre, bölücü Pejak grubunun sadece Irak

Kürdistan Demokratik Partisi ve Kürdistan Yurtseverler

Birliği ile değil, İslam Cumhuriyeti'ne karşı İranlı

Kürt gruplarla da derin fikir ayrılıkları bulunuyor.

     Kürdistan Devrimcileri Birliği Genel Sekreteri

Hüseyin Yazdanpana, Irak Kürdistanı'nda yayımlanan

Midya haftalık dergisine verdiği mülakatla, Pejak ile

birlik arasındaki fikir ayrılığını açıkladı. Yazdanpana,

Pejak hakkında şunları söyledi: "Pejak'ın, Kürdistan'ın

doğusuyla herhangi siyasi veya parti bazında bir bağı

bulunmamaktadır. Bunlar, PKK'dan ayrılmış bazı Doğu

Kürdistanlı gençlerdir. Peki, nasıl olur da İran İslam

Cumhuriyeti, PKK için yolu açık bırakarak Kürt gençlerin

ülkeye girmesine izin veriyor? Bunlar, üzerinde çok

tartışılması gereken konulardır. Diğer taraftan, PKK'nın

Kürdistan'ın batısı ve güneyindeki siyasi güçlerle yaşadığı

acı ve yenilgi içeren tecrübesi bu kez Kürdistan'ın

doğusunda tekrarlanıyor. Şimdi bu konu üzerinde düşünülüyor;

Pejak üyelerinin ölmesi kararlaştırılmışsa neden serbestçe

İran'a girip çıkabiliyor ve silah taşıyabiliyorlar?"

     Bu sözlerin yayımlanmasının ardından Pejak, Irak ve

İran Kürdistanı'nda bulunan tüm üyelerinin araştırılması

için karargahlarına talimat verdi. (MG/YS/EML)

BAZTAB: "ABD'NİN, IRAK KÜRTLERİ İLE İRAN ARASINDAKİ

         DERİN İLİŞKİYİ BOZMA ÇABASI"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- İran'ın Baztab adlı haber

portalında 16 Ağustos 2005 tarihinde yukarıdaki başlık

altında yer alan haberin çevirisi şöyledir:

     ABD'nin yandaşları, İran ile Irak yetkilileri

-özellikle de Irak Kürtleri ile Şiiler- arasındaki

derin ilişkiyi bozma doğrultusunda yeni bir plan

hazırlama niyetindeler. Elde edilen bilgilere göre,

iki ülke arasındaki tarihi ilişkilerin gelişmesiyle

sonuçlanan Irak Başbakanı İbrahim Caferi'nin İran

ziyaretinin ardından Irak'ta bulunan ABD'li yetkililer,

Iraklı Kürtler ve Şiilerle İran arasındaki ilişkilere

darbe vurma kararı aldılar. İran ile Iraklı Şiiler

arasındaki ilişkiyi zedelemek için, Iraklı terörist

gruplara yardım amacıyla İran'dan silah ihraç edildiği

senaryosu, İran aleyhine Pejak ve PKK'yı tahrik etmek

ve sonuç itibariyle İran'da yaşanan son çatışmalar;

İran ile Irak Kürtleri arasındaki ilişkiyi bozmak için

ABD'nin çalışma planında yer alıyor.

     Pejak ve PKK merkezlerinin, ayrıca çözülmüş durumdaki

demokrat "Komele" partisi ve İran Komünist Partisi gibi

Kürt dönemine karşı grupların Kuzey Irak'taki varlığına

dikkat edildiğinde, ABD'nin, İran ile geçmişten gelen

bir ilişkisi olan Kürdistan'ın iki büyük grubu (Barzani

ve Talabani) arasındaki ilişkilerin bozulmasını istedikleri

anlaşılıyor. Ancak İran ve Irak yönetimi dirayetle

bu planları etkisiz hale getirmeliler, ayrıca yine

bu yetkililer, Irak'ın, İran karşıtlarının cirit attığı

bir ortam haline gelmesine izin vermemeliler.

     Saddam'ın istibdat dönemine kadar uzanan İran ile

Iraklı Kürt ve Şii liderler arasındaki tarihi ilişkiler,

ABD'nin planlarını sekteye uğratıyor. Daha önce devrim

karşıtı Kürtlerin Süleymaniye'de İran'a karşı gösteri

yapma çabası Talabani tarafından engellendi.

     Caferi'nin ziyaretiyle belirginleşen İran-Irak

arasındaki mevcut derin ilişki, pekçok Amerikalı

yorumcunun, "Irak savaşını; Amerikan askerlerinin İran'ın

çıkarları için feda edilmiş" olarak yorumlamasına neden

oldu. Bu yorumlar Beyaz Sarayı ciddi bir baskı altında

bıraktı.(MG/HE/MD)

AP: "DEHAP KENDİNİ FESHETTİ VE YENİ KÜRT SİYASİ HAREKETİNE

     KATILMA KARARI ALDI"

     ANKARA, 17/08(AP)(BYE)--- Türkiye'nin Kürt yanlısı

partisi DEHAP'tan bugün yapılan açıklamada, ülkede yaşayan

tahmini 12 milyon Kürdün haklarını geliştirmeyi amaçlayan

yeni bir Kürt yanlısı harekete katılmak için kendini

feshettiği bildirildi. 

     Demokratik Halk Partisi'nden (DEHAP) yapılan açıklamada,

Kürt Leyla Zana ve diğer üç Kürt milletvekili liderliğindeki

Demokratik Toplum Hareketi'ne (DTH) katılma kararı alındığı

bildirildi. 

     Geçen yıl cezaevinden salıverilen dört Kürdün, ekim

ayında başlattıkları hareketi, özerklik arayışındaki Kürt

militanlar ve hükümet arasında arabuluculuk yapmak amacıyla

siyasi bir partiye dönüştürmesi bekleniyor.

     Açıklamada, "Demokratik Kürt hareketini ve Kürtler

arasındaki birliği güçlendirmek için DTH'ye katılma kararı

aldık" denildi.

     DEHAP'ın kararı, savcıların, partiyi ayrılıkçı

eylemlerin odak noktası ve üyelerini Kürt militanlarla

ilişkileri olmakla suçlayarak partiyi kapatmaya çalıştığı

bir sırada açıklandı. Anayasa Mahkemesi daha önce DEHAP'ın

selefi dahil dört Kürt yanlısı partiyi kapattı.   

     Partiden yapılan açıklamada ayrıca, Türkiye Başbakanı

Recep Tayyip Erdoğan'ın Kürtlerin çoğunlukta olduğu

güneydoğu kenti Diyarbakır'a gerçekleştirdiği ziyaretteki

son ifadelerinin, yeni bir uzlaştırıcı atmosfer umutlarını

artırdığı kaydedildi.

     Diyarbakır'da Erdoğan, hükümetlerin bölgede geçmişte

hatalar yaptıklarını kabul etti ve bölgeye eğitim, imar ve

sağlık alanlarında yatırım getirme ve bazı şehirlerde yüzde

50'yi aşan işsizlik oranını düşürme sözü verdi.

     Militanların silahlandığı 1984'ten bu yana yaşanan

çatışmalarda 37 binden fazla insan hayatını kaybetti.

(ST/BS/EML) 

AP: "KÜRTLERİN IRAK'TAN AYRILMAK GİBİ BİR NİYETLERİ YOK"

     BAĞDAT, 17/08(AP)(BYE)--- Samir N. Yakub bildiriyor:

     Kürt liderler dün yaptıkları açıklamalarda, yeni

anayasanın onlara Irak'tan ayrılmaları konusunda hak

tanımasını istemelerine rağmen, böyle bir niyetleri

olmadığını ısrarla belirttiler. Bu konu anayasanın

tamamlanmasını geciktiren hususlardan biri idi.    

     Iraklı liderler, Kürtlerin özgür iradeye sahip

olmaları konusundaki istekleri ve İslamiyetin rolünün

ne olması gerektiği de dahil olmak üzere bazı konular

üzerindeki fikir ayrılıklarını aşacaklarına inandıklarını

söylediler.

     Devlet Başkanı Celal Talabani, İslam konusunun

çözümlenmiş olduğunu belirtti ve "Anayasada bunun bir

sorun olmadığını göreceksiniz" dedi.  

     Öte yandan, Kürtlerin kendi geleceklerini tayin etme

hakkına sahip olma yolundaki istekleri federalizm konusunu

aşıyor, çünkü bu onların Irak'tan ayrılmaya hak kazanacakları

anlamına geliyor. Irak'ın ABD Büyükelçisi Zalman Halilzad

ise ısrarla böyle bir ihtimalin söz konusu olmadığını

belirtti.

     Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) lideri Talabani,

Kürtlerin kendi geleceklerini tayin etme hakkına sahip

olmayı istediklerini doğruladı, ancak Irak'tan ayrılmanın

söz konusu olmadığını söyledi. 

     Talabani dün basın mensuplarına yaptığı açıklamada,

"Kürtlerin Irak'tan ayrılmak istedikleri yönünde dedikodular

var, ancak Kürtler birlikten yana" dedi ve anayasanın

zamanında tamamlanmasını umduğunu söyledi.

(MO/TK/ALİ)

AP: "İRAN İNGİLİZ İSTİHBARATIYLA BAĞLANTISI OLDUĞU İDDİA

     EDİLEN AYRILIKÇILARI TUTUKLADI"

     TAHRAN, 17/08(AP)(BYE)--- Ali Ekber Dareyni bildiriyor:

     İran dün İngiliz istihbarat ajansıyla bağlantılı olan

hükümet karşıtı ayrılıkçıları şiddetli protestolara ve

pek çok ölümcül saldırılara karışmış olmakla suçlayarak

tutukladığını bildirdi.

     Devlet televizyonunda yayınlanan açıklamada,

tutuklananların kaç kişi oldukları ve milliyetleri

belirtilmedi ancak güneybatıda İngilizlerin kontrolünde

olan güney Irakla sınır bölgesi Kuzistan eyaletinde

tutuklandıkları iddia edildi.

     Açıklamada, "Tutuklanan ajanlar ayrılıkçı muhalif

örgütlere ait olduklarını ve yabancı istihbarat ajanslarıyla

özellikle İngiliz istihbaratıyla bağlarının olduğunu itiraf

etti" denildi.

     Tahran'daki İngiliz Büyükelçiliği yetkililerine konuyla

ilgili görüşlerini almak için ulaşılamadı.

     Açıklamada ayrıca, İstihbarat Bakanlığı güçlerinin

Kuzistan'daki kargaşaya ve son bombalı saldırılara

karışanların hepsinin kimliklerini belirlediği ve tutukladığı

kaydedildi ancak tutuklamanın ne zaman yapıldığı belirtilmedi.

     Haziran ayında Kuzistan'ın başkenti Ahvaz'da dört bombalı

saldırı sonucunda sekiz kişi öldü, pek çok kişi de yaralandı.

     Ahvaz aynı zamanda nisan ayında iki gün süren şiddetli

protestolara da sahne olmuştu.

     İran, ABD'yi İran'ın kuzeybatı Kürt bölgesinde ilişkisiz

gerilimleri ateşlemekle suçluyor.

     Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Hamid Rıza Asefi pazar günü,

Washington ve Londra'nın Arapları ve Kürtleri kuzeybatı ve

güneybatı İran'da ayaklanmaları için teşvik ettiğini ileri

sürdü.

     Washington'da Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Sean McCormack

İran'ın suçlamalarına yanıt vermedi, ancak "ABD'nin politikası

İranlıların ülkelerinde daha fazla özgürlük, demokrasi ve

insan hakları isteklerinde yanlarında olmaktır" dedi ve

ekledi "Sorun İran hükümetinin davranışı".

(TK/MO/AB)

TAHRAN RADYOSU: "TALİBAN'DAN TÜRKİYE'YE UYARI: AFGANİSTAN'DAN

                 ÇEKİL"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- Tahran Radyosu'nun 07.30-09.00

Türkçe yayınından:

     Taliban grubu, Afganistan'da yol projesinde çalışan Türk

şirketinin 24 saat içinde bu ülkeden ayrılmaması halinde

kaçırdıkları Türk mühendisi öldüreceklerini bildirdi.

     Taliban güçleri pazartesi akşamı Zabil eyaletinin Golat

bölgesinde yol projesinde faaliyet gösteren bir Türk

şirketinde çalışan Ahmet Rıza adlı bir mühendisi dört Afgan

işçiyle rehin almıştı.

     Konuyla ilgili açıklama yapan Taliban sözcüsü,

Türk şirketine çarşamba gününe kadar Afganistan'taki

faaliyetlerini durdurması için süre tanıdıklarını, aksi

takdirde rehin aldıkları mühendisi öldürecekleri uyarısında

bulundu. (SO/ÇA/ALİ)

İRAN: "İRAN VE DÜNYA ENERJİ GÜVENLİĞİ"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- İran'da yayımlanan İran gazetesinin

17 Ağustos 2005 tarihli sayısında, Ali Gafuri imzasıyla ve

yukarıdaki başlık altında bir yorum yer almıştır. İnternetten

sağlanan yorumun özet çevirisi şöyledir:

     21. Yüzyıl'ın ilk yıllarında yokluğu, güçlü askeri ve

sanayi dünyasını 48 saatten daha az bir sürede büyük bir

yıkıntıya dönüştürebilen iki hayati madde var: Petrol ve

su. Bu iki hayati unsur, insanlığın devamını, uluslararası

siyasi, ekonomik ve askeri kaosların yaşanacağı yerleri

gelecek yüzyıl için belirleyecek.

     Bu arada yeryüzünün dörtte üçünü kaplayan su daha az

ilgi görüyor. Özellikle dünyanın önemli ekonomi ve sanayi

güçlerinin bu konuda bir kaygısı yok. Kanada, ABD, Avrupa

ve Rusya, dünyanın en büyük ırmaklarına ve su kaynaklarına

sahipler. Su çatışmaları daha çok üçüncü dünya ülkelerinin

(Orta Doğu, Hint Yarımadası ve Afrika ülkeleri) sorunudur.

     Ancak petrol konusunda durum tamamen farklı. Dünyanın

petrol ve doğalgaza bağlılığının ne ölçüde olduğu ve İran'ın

bu konuda güvenliği sağlamada nasıl bir rol oynayabileceği

sorusunun yanıtını bu yazıda arayacağız.

     --500 Milyon Otomobil, Petrol Bağlılığının Temel

       Faktörü--

     Yaklaşık 13 bin yolcu ve yük uçağı, 500 milyon otomobil,

on binlerce gemi, milyarlarca evin havalandırma sistemleri ve

yüz binlerce savaş uçağı ve tank, petrol ve doğalgaz

tüketicilerinin büyük kolleksiyonunu oluşturmaktadır.

     Halihazırda petrolün dünyaca tüketimi 1990'lı yıllarda

günde 60-65 milyon, 2004 yılında günde 82.5 milyon varilken

bu sene 84.3'e ulaşacağı tahmin ediliyor.

     Petrol artık Çin ve Asya kaplanları gibi ülkelerin

ekonomilerinin sersemletici gelişimine yanıt vermiyor.

Ayrıca artık petrol, ABD'nin dev ekonomisine de yanıt

vermiyor. ABD petrol tüketimi şimdi günde 20 milyon varil

sınırını aştı ve yüksek tüketimle şekillenen Amerikan

yaşam sistemi, tüketimin azlığı veya azaltılması ve

tasarrufu gibi kelimelere yabancı.

     Nükleer enerji ve doğalgaz halihazırda ABD'nin genel

tüketiminde pek bir paya sahip değil. Hidroelektrik,

rüzgar ve güneş enerjileri de dünya tüketiminde söz sahibi

olmak yerine daha çok öğrencilerin mezuniyet tezlerine

veya üniversitelerin bitmez incelemelerine konu oluyor.

     Dünyanın diğer noktalarında da durum aynı ve bu

durumdan kurtulmak için de olumlu hiçbir çaba düşünülmüyor.

     --Büyük Tüketiciler Küçük Üreticilerin Tuzağında--

     Enerji güvenliğindeki temel sorun, büyük tüketicilerin

(tabii sanayi ülkeleri) büyük petrol kaynaklarının sahipleri

ve üreticileri olmamalarından kaynaklanıyor. Aksine dünya

petrolü ve doğalgaz kaynaklarına sahip olan ve üretenler

genellikle küçük ve az nüfuslu ülkeler. Açıklamaya gerek

kalmadan ABD ve Avrupa'nın enerji güvenliği için ne denli

kaygılı oldukları tamamen ortadadır; çünkü can damarları

gücü az ve küçük olan bu ülkelerin elindedir. Çeşitli

ülkelerin üretimlerinin incelenmesinde, 2003 yılında Suudi

Arabistan gibi bir ülkenin 9.8 milyon varil üretimi

karşısında 1.4 milyon varil tüketime sahip olduğu görülüyor.

     --Büyük Kaynakların ve Tüketimin Zıtlığı--

     Üretim ile tüketim arasındaki uçurum her ne kadar

derinse de temel sorun başka yerdedir. Tüketim ile kaynak

hacmi arasındaki büyük uçurum diğer her şeyden daha çok

kaygı vericidir. Halihazırda ABD ve Çin gibi büyük

tüketicilerin petrol kaynakları sırasıyla 23 ve 30 milyar

varil olarak tahmin ediliyor; buna göre gelecek 10 yıl için

petrolleri var. Buna karşın Kuveyt ve Arap Emirlikleri

gibi küçük tüketiciler en az 100 yıl daha petrol üretip

ihraç da edebilirler. Diğer taraftan Irak ve Kuveyt gibi

ülkelerin günde bir milyon varil tüketimi karşısında,

96-115 milyar varil petrol rezervi var.

     --Orta Doğu Güvenliği--

     Yukarıdaki hususlar, petrol ve doğalgaz üretim ve

ihracat güvenliği bahsinin önemini gösteriyor, ancak

buradaki önemli soru, büyük enerji kaynaklarının dünyanın

hangi noktalarında yoğunlaştığıdır.

     Dünya petrol kaynakları son 20 yılda 390 milyar varil

arttı; ancak bu artış -kesin olarak- Orta Doğu ve Afrika'da.

Örneğin; kaynaklardaki bu artışın 330 milyar varili Orta

Doğu'ya ait. Halbuki Kuzey Amerika son 20 yılda kaynaklarının

üçte birini kaybetti ve Rusyasız Avrupa'nın da sadece 35

milyar varil petrol kaynağı var.

     Bu yüzden belki de Orta Doğu, 20 yıla kadar, petrol

pazarında tekeli eline geçirecek.

     Dünyanın enerji sıralamasında ikinci sırada yer alan

doğalgaz sektöründe de durum, biraz farklılık gösterse de

aynıdır. Dünya doğalgazının beşte üçü Orta Doğu'da, dörtte

biri de Rusya'dadır. Halbuki doğalgazın en büyük tüketicileri

Kuzey Amerika, Avrupa ve Doğu Asya'dır. Örnek olarak Kuzey

Amerika ve Avrupa'nın tüketimi 2003 yılında 1700 milyar

metreküptü. Bu rakam da, dünyanın 2591 milyar metreküp olan

doğalgaz tüketiminin yüzde 75'ini oluşturmaktadır.

     Şimdi temel soru şu; dünyanın büyük ekonomi ve askeri

güçlerinin, Orta Doğu ve Orta Asya'yı hayati havzalar

olarak değerlendirmemeleri ve bütün gelişmeleri dikkatle

takip etmemeleri nasıl beklenebilir?

     --İran ve Dünya Enerjisinin Güvenliği--

     Halihazırda Orta Doğu'nun büyük petrol ve doğalgaz

kaynakları, Suudi Arabistan, İran, Irak, Katar, Arap

Emirlikleri, Bahreyn, Umman ve Kuveyt ülkelerinin

yetkisindedir. Bu ülkeler arasında, 70 milyon nüfusa sahip

olan İran dışında diğer ülkeler az nüfusa sahip sayılıyor.

Umman, Kuveyt ve Arap Emirlikleri gibi ülkelerin nüfusu üç

milyondan az, Bahreyn ve Katar gibi ülkelerin ise bir

milyondan daha azdır.

     ABD ve İngiltere, 60'li yıllardan beri Fars Körfezi'nin

(Orta Doğu'nun doğusu) güvenliğini Suudi Arabistan ve İran'a

bıraktılar, çünkü Irak ve birkaç küçük emirliğin iç savaş ve

darbeyle boğuştukları için istikrar faktörü olamayacağını çok

iyi biliyorlar.

     1979 yılında İslami Devrim, bölgedeki batı güvenlik

dengesinin yok olmasına, bu da, petrol fiyatının varil başına

14 dolardan 20 dolara çıkmasına sebep oldu. Eylül 1980 yılında

İran'ın güneybatısındaki zengin petrol bölgelerinin kontrolünün

devrimci hükümetin kontrolünden çıkması amacıyla Irak'ın

saldırısı gerçekleşti. Ancak İran silahlı kuvvetlerinin yoğun

direnişi, savaşın uzamasına neden oldu ve petrol fiyatı

da giderek arttı.

     Arka arkaya gelişen bu olaylar, ABD ve Avrupa'da

üretim maliyeti ve enflasyonun şiddetle artmasına neden

oldu. Petrol şoklarından kaynaklanan bu darbeler, 1985

yılında Irak-İran savaşının doruğunda ABD'nin, altı Avrupa

ülkesiyle birlikte doğrudan Fars Körfezi'ne girmesine ve

Irak yararına savaşa klavuzluk etmeyi üstlenmesine neden

oldu.

     1979-87 gelişmeleri, İran'ın Fars Körfezi enerji

güvenliğindeki rolünün belirleyici ve gözardı edilemez

nitelikte olduğu gösterdi.

     İran, Fars Körfezi kıyısındaki diğer Arap ülkelerinin

iki katı nüfusa sahip ve çok yönlü güvenlik sisteminden

yararlanan bir ülke.

     --İran'ın Enerji Üretim Kapasiteleri--

     İran 132 milyar varil kaynakla dünya petrolünün ikincisi,

27.5 trilyon metreküp doğalgaz rezervi ile Rusya'dan sonra

dünyanın ikinci büyük doğalgaz kaynağıdır. İran, dünya

petrolünün yüzde 12'si ve doğalgazın yüzde 15'ine sahip.

Halihazırda yatırım sınırlamaları nedeniyle günde 4 milyon

varil üretim yapıyor, ancak orta yatırım ve biraz ilgiyle

günde altı milyon varil kapasiteye ulaşabilir.

     Doğalgaz sektöründe de güney Pars'taki on milyarlarca

dolarlık yatırım, İran'ı çok kısa zamanda dünya doğalgaz

ihracatında birinci güç haline dönüştürecek.

     --İran'ın Konumunun Siyasi Önemi--

     Oyunda muhtemelen her şey mümkün. Bir stratejist,

üstdüzey bir politikacı veya askeri bir komutan,

hesaplamalarında tüm hususlara dikkat etmek zorunda. Siyasi

açıdan halihazırda petrol ihracatı yapan ülkelerin çoğu ya

ABD'ye bağlıdır veya ABD'nin "güç havzası"ndadır. Ancak İran

bu kuralın dışındadır. Katar, Bahreyn, Umman ve Kuveyt gibi

ülkeler tamamen ABD'nin kontrolü altındadır. Irak gibi

ülkeler de şimdi 120 bin Amerikan askerinin varlığıyla

bağımsız sayılmaz.

     --Fars Körfezi'nde Bağımsız Bir Ülkenin Varlığı Gerekli--

     Ancak günde 4 milyon varil üretimle bir ülkenin varlığı

istikrarın sağlanması için ciddi bir faktör olamaz. Avrupa,

Çin ve Hindistan, bu bölgede bağımsız bir ülkenin varlığının

ne denli önem taşıdığını çok iyi biliyorlar ve ABD'nin

kendileriyle her zaman dostane ve gerginlik dışı bir ilişkisi

olacağını asla düşünmüyorlar. Çünkü uluslararası arenada

sonsuza kadar süren hiçbir dostluk yok. Bu yüzden "enerji

alanındaki güvenliği sağlama görevini bırakın ABD üstlensin"

konusuna bel bağlamamak gerek. ABD'nin önümüzdeki on yıl

içinde dünyanın tüm hayati enerji, jeopolitik ve gıda

kaynaklarına egemen olma peşinde olduğu ünlü teoriyi kabul

edersek, gelecek yıllarda ABD'nin tüm gücünü kullanacağını,

İran'ın istikrarını yok ederek, egemenliğini dünyanın bu

stratejik noktasında giderek pekiştireceğini itiraf etmek

gerek. Böyle bir olayın patlak vermesini önlemek ise İran

ve diğer devletlerin görevidir. (YTY/ÇA/ENI)

Turkey, Russia, Caucasus and C. Asia

HALK CEPHESİ: "TÜRK ASKERİ ÜSLERİ AZERBAYCAN’DA

               KONUŞLANDIRILABİLİR Mİ?"

     BAKÜ, 17/08(BYE)--- Tirajı günde 3.000 olan

muhalefet eğilimli Halk Cephesi gazetesinin

17 Ağustos 2005 tarihli sayısında, Real imzasıyla ve

yukarıdaki başlık altında yayımlanan haberin çevirisi

şöyledir:

     Türkiye’de AKP’nin teklifiyle Anayasa değişiklik

paketi hazırlanıyor. Değişiklik paketinde bazı ilginç

maddeler var. Anayasa’da yapılacak değişikliklere göre,

Türk Silahlı Kuvvetleri’ne yurtdışına asker gönderme

yetkisi verilebilecek. O zaman kardeş ülke, kendisi için

tehlike ortaya çıktığı zamanlarda herhangi bir ülkeye

askeri müdahale etme imkanına sahip olacak. Buna komşu

ülkeler de dahil.

     Türkiye’ye karşı toprak iddialarında bulunan ve

Nahçıvan konusunda da iddialı ve saldırgan beyanlarda

bulunan Ermenilerin yeniden askeri operasyonlara

başlaması halinde, bu yetkiden yararlanılması mümkün

olabilecek. Bu aynı zamanda, kardeş ülkenin askeri

üslerinin Azerbaycan’a yerleştirilmesine de imkan

sağlıyor. Acaba Türk askeri üsleri Azerbaycan’da

konuşlandırılabilir mi?

     İki yıl önce NATO ve ABD askeri üslerinin

Azerbaycan’da konuşlandırılması konusunun gündeme

geldiğini hatırlatan Azeri-Türk Kadınlar Birliği Başkanı

Tenzile Rüstemhanlı, "O zamanlar ben kardeş Türk

askerlerinin ülkemize gelmesinin daha önemli olduğunu

açıklamıştım. Çünkü en azından, Azerbaycanlılar ile

Türkler aynı millet olduğu için, Türkiye her zaman

Azerbaycan’ın yanında bulunuyor" dedi. Bu yüzden de

Tenzile Rüstemhanlı Türk askeri üslerinin Azerbaycan’da

konuşlandırılması veya Türk askerinin ülkemize gelmesi

gerektiğini düşünüyor. Azerbaycan henüz genç, Türkiye ise

büyük bir devlet olduğu için Azerbaycan askerlerinin

askeri alanda Türklerden çok şey öğrenebileceğini belirten

Rüstemhanlı, "Zaten Türkiye tarafı yaklaşık altı-yedi

yıldır Azerbaycan’da askeri okulların yapımıyla meşgul.

Bu da Azerbaycan silahlı kuvvetlerinin güçlenmesini

sağlayan en önemli unsurlardan biri. Bu açıdan başka

ülkelerin değil de, Türk askerinin Azerbaycan’a

gelmesine daha fazla önem veriyorum. Acaba neden

Rus askeri üslerinin Ermenistan’da konuşlandırılması,

dünya kamuoyunu Ermenistan’a destek vermekten

uzak tutmuyor? Ancak Bakü, Türk askerinin Azerbaycan’a

gelişiyle uluslararası destekten mahrum kalmaktan

korkuyor. Hristiyanlar yıllardır Yukarı Karabağ

konusunda din kardeşlerini savunuyorlar. Onlar

Türkçe konuşan halkların değil birleşmelerini,

bir arada olmalarını bile istemiyorlar. Çünkü bu

ilişkinin kökenleri çok derin. Bu yüzden de AB’ye

üye olmak için bütün şartları kabul ederek ülkenin

çıkarlarını ayaklar altına almaktansa, Türkçe konuşan

devletleri bir araya getirmek daha iyi olurdu" dedi.

     Silahlı Kuvvetler Demokratik Vatandaş Kontrolü

Azerbaycan Merkezi Başkanı Alekber Memmedov,

ABD’nin değil, Türk askeri üslerinin Azerbaycan’da

konuşlandırılmasının daha iyi olacağını kaydetti:

"Doğru, Türkiye kardeş ülke olarak Azerbaycan’a

her zaman yardım ediyor; Ankara’yla işbirliği

yapmak daha doğru olurdu. Ancak ABD’nin değil de

Türk askeri üslerinin Azerbaycan’da konuşlandırılması

yanlış bir adım olabilir. Niçin? Çünkü Türkiye hem

Türkçe konuşan bir millete sahip hem de İslam ülkesi.

Ankara’nın Türkçe konuşan devletlerle askeri işbirliği

yapması, Azerbaycan ve diğer devletleri Rus Federasyonu'nun

baskısıyla karşı karşıya bırakabilir. Bu, aynı zamanda

Ermenilerin dilinin uzamasına da neden olabilir.

Yani onlar, Türkçe konuşan devletlerin Ermenistan’a

karşı birleştiği propagandası yapabilirler. Böylece

Ermeniler konuyu bir Müslüman-Hristiyan gruplaşması

olarak sunabilirler. Türkiye ve Azerbaycan da bu

meselede uluslararası destekten mahrum kalabilirler.

Her fırsatta Türkiye’nin AB’ye üyeliğini önlemeye

çalıştıklarını görüyorsunuz. Bu yüzden de bu konu

gelecekte gerekçe olarak kullanılabilir." Rus askeri

üslerinin Ermenistan’da konuşlandırılmasına cevap olarak,

büyük bir devletin askeri üslerinin Azerbaycan’da

konuşlandırılmasının çok doğru olduğunu vurgulayan

Alekber Memmedov, aynı zamanda NATO üyesi olan kardeş

Türkiye’nin de imkanlarından yararlanmak ve askeri

yardımlarından vazgeçmemek gerektiğini düşünüyor:

"Ancak yine de tercihi AB ve NATO’ya üye olan ülkelerden

ve ABD’den yana yapmak gerektiğini düşünüyorum. Çünkü

Azerbaycan’a uluslararası destek gerekiyor. Bu arada

Türkiye’nin de başını derde sokmamış oluruz."

     Memmedov’a göre, ABD Azerbaycan’da askeri üslerinin

konuşlandırılması için ilk adımı atmış bile. Yani

Hazar’da petrol kaynaklarının güvenliğinin sağlanması

görüntüsü altında Rusya Federasyonu'nu sıkıştırarak,

Güney Kafkasya’da kontrolü ele geçiriyor. Bunun doğru bir

adım olduğunu ifade eden Memmedov, "Şu anda Rusya Federasyonu,

Batı ve ABD’ye el uzatarak kendi ekonomik gelişimi için

onların rolünü artırmaya çalışıyor. Peki biz neden bu

ülkelere doğrudan ulaşmak yerine Rusya Federasyonu'ndan

yararlanmak zorunda kalalım? Rusya Federasyonu'nun,

zaten kendisi sorunlarla dolu bir ülke" dedi.

(BABM/RŞ/SA)(HE/MD)

17/08/2005   17:45:50

BYEGM  Haber No: 046

NEZAVİSİMAYA GAZETA: "RUS GÜZERGAHI YEDEKTE KALACAK"

     MOSKOVA, 17/08(BYE)--- Tirajı günde 41 bin olan liberal

eğilimli Nezavisimaya Gazeta'nın 17 Ağustos 2005 tarihli

sayısında, Bakü ve Tiflis muhabirleri Sohbet Mamedov ve Yuriy

Simonyan imzalarıyla ve yukarıdaki başlık altında yayımlanan

yazının çevirisi şöyledir:

     Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hattının petrolle

doldurulması kasım ayı ortalarında sona erecek.

     Azeri petrolünün Gürcistan üzerinden Türkiye'nin Akdeniz

kıyısındaki Ceyhan Limanına taşınmasıyla ilgili projenin

gerçekleştirilmesine çok az bir zaman kaldı. Başkent Bakü'de

düzenlenen basın toplantısında konuyla ilgili açıklama yapan

Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi Başkanı Natık Aliyev, ağustos

ayı başında BTC'nin, Azeri arazisindeki toplam 443 kilometre

uzunluğundaki boru hattının petrolle doldurulmasına ilişkin

çalışmaların tamamlandığını kaydetti. Natık Aliyev, petrolün

şimdi de Gürcistan topraklarından geçen söz konusu boru

hattına akıtılmasına başlandığını da sözlerine ekledi. Başkan,

çalışmaların tüm hızıyla devam ettiğini, bu "asrın projesi"nin

15 Kasım 2005 tarihinde tamamlanacağını bildirdi. Proje

uzmanlarının hesaplamalarına göre, Azeri petrolüyle dolu ilk

tanker o tarihte, Ceyhan'dan Avrupa'ya hareket etmek üzere

yola çıkacak.

     Gürcistan yetkilileri de, topraklarından geçen 248

kilometrelik boru hattının petrolle doldurulması

çalışmalarının hızla devam ettiğini doğruladı. Gürcistan

Başbakanlığından gazetemize verilen bilgilere göre, BTC'ye

pompalanan Azeri petrolü, artık başkent Tiflis'e yakın

Gardabani kentine kadar yaklaştı. BTC'ye ait iki pompa

istasyonunun ilki işte bu kentte bulunuyor. Gürcistan

güzergahındaki hat, Azeri petrolünün 2,3 milyon varilden

fazlasını almış durumunda. Gürcistan Başbakanı Zurab

Nogaideli, hükümet toplantısında yaptığı konuşmada da

konuyla ilgili şöyle dedi: "BTC'nin Gürcistan güzergahındaki

hattının, Azeri petrolüyle doldurulması kesin olarak eylülün

sonlarında sona erecek ve petrol daha sonra Türkiye'deki

hatta akıtılacaktır." BTC'nin en uzun (1076 km.) kesimi

Türk topraklarından geçiyor.

     Öte yandan, Tiflis'e göre, BTC işletme çalışmalarının

hızı açısından 1990'lı yıllarda inşa edilen diğer paralel

hat olan Bakü-Supsa da önemli rol oynayacak. Gürcistan

Başbakanlığından yapılan açıklamada, boru hattıyla planlanan

petrolün taşınmasından önce, Supsa Limanından tankerle

Ceyhan'a petrol taşınacağı ve bunun da teknik bir ön deneme

niteliğinde olduğu bildirildi.

     Ayrıca, Tiflis'te bu söz konusu projeden elde edilecek

kârlar da hesaplandı. Gazetemize bilgi veren Gürcistan Enerji

Bakanı Nika Gilauri, BTC ile yalnızca Azeri petrolünün

taşınması karşılığında, Gürcistan ilk yıllarda ortalama 20-25

milyon dolar kazanacak. Bakan Gilauri "Petrol boru hattı, daha

sonra tam kapasiteyle çalıştığı zaman, bizim karımız yılda 50

milyon dolar olacaktır" şeklinde konuştu. Bunun dışında ise

BTC'nin Gürcü topraklarından geçen kesiminin inşaatına

Gürcistan'ın katılması, ülkede iş imkanları da yaratmış oldu.

Dolayısıyla, buradaki çalışmalarda 4500 Gürcü vatandaşı

görev aldı. Azerbaycan'ın bu projedeki kârı belli. Azerbaycan

Devlet Petrol Şirketi uzmanlarına göre, Azerbaycan buradan

yılda (şimdiki petrol fiyatları da göz önüne alınarak)

150-200 milyar dolar kazanacak. Bu da en az 25 yıl sürecek.

BTC'de yılda 50 milyon ton petrol taşınması tasarlanmıştır.

Bunun yanında, gelecekte ortaya çıkabilecek diğer taşımaları

da göz önüne alarak, boru hattının kapasitesi daha da

artırılabilir. Muhtemelen Kazakistan burada söz konusu

olabilir. Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi Başkanı Natık Aliyev,

Bakü ve Astana'nın, Kazakistan petrolünün BTC'yle petrol nakline

ilişkin hükümetler arası anlaşma çalışmalarının başlatılmasıyla

ilgili görüşmelere devam edeceklerini kaydetti. Bu konuyu,

25 Mayıs 2005 tarihinde, Bakü yakınlarındaki Sangaçal kıyısında

hatta ilk petrolün pompalanması amacıyla düzenlenen merasimde

Cumhurbaşkanları İlham Aliyev ve Nursultan Nazarbayev kendi

aralarında değerlendirdiler. Azerbaycan Devlet Petrol Şirketinden

gazetemize verilen bilgiye göre, Kazakistan'ın bu konuda bazı çekincelerinin bulunmasına rağmen, ikili anlaşma bu yılın

sonlarına doğru imzalanabilir.

     Birçok uzmana göre, BTC projesinin gerçekleştirilmesi,

aynı zamanda Rusya'yı devre dışı bırakacak olan yeni bir

enerji koridorunun da ortaya çıkmasına neden olacak.

Gazetemizin muhabiriyle konuşan Azeri politika uzmanı Alpay

Ahmet, "Özellikle bu petrol boru hattına Kazakistan'ın

katılmaya niyetli olması Moskova'nın hoşuna gitmiyor. Astana,

Bakü boru hattına katılmakla Rusya'ya bağımlılığını azaltmayı

çabalıyor. Bunu Kazakistan yönetiminin yanı sıra Batı

ülkeleri ve ABD de istiyor" dedi. Fakat, BTC'nin işletmeye

alınmasından sonra Bakü, Bakü-Novorossiysk boru hattının

kullanılmasından tamamen vazgeçmek niyetinde değil.

Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi Başkanı Natık Aliyev,

söz konusu boru hattından tamamen vazgeçmenin mantıklı

olmadığını dile getirerek şöyle dedi: "Bu boru hattı

alternatif ve yedek bir hat olacak."(MOBM/FS/AH)(LK/MD)

525. GAZETE: "TÜRKİYE-ERMENİSTAN GİZLİ GÖRÜŞMELERİNDE

              KARABAĞ KONUSU MU MÜZAKERE EDİLİYOR?"

     BAKÜ, 17/08(BYE)--- Tirajı günde 2 bin 500 olan

iktidar eğilimli 525. Gazete'nin 16 Ağustos 2005 tarihli

sayısında, Vügar Orhan imzasıyla ve yukarıdaki başlık

altında yayımlanan haberin çevirisi şöyledir:

     Azadlık Radyosu'nun, Türkiye'de İngilizce yayınlanan

The New Anatolian Dergisi'ne atfen verdiği habere göre,

Türkiye ve Ermenistan diplomatik temsilcileri arasında

gizli görüşmeler devam ediyor ve bu görüşmelerde başlıca

üç konu, Türkiye ile Ermenistan arasında sınırların ortak

olarak tanınması, iki ülke arasında sınır kapılarının

açılması imkanları ve "Ermeni soykırımı" müzakere

ediliyor. Dergi bu bilgiyi, isminin verilmesini istemeyen

diplomatik bir kaynaktan aldığını bildiriyor. Bu suretle,

Türkiye ve Ermenistan diplomatlarının, bir süre önce Avrupa

şehirlerinden birinde yaptıkları gizli görüşmelerin

yeniden düzenlendiği anlaşılıyor. Azerbaycan basınında

böyle bir görüşme yapıldığı konusunda haberler çıkmıştı.

Türkiye Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, konuyla ilgili

açıklamasında, söz konusu görüşmelerde o derece gizlilik

unsuru olmadığını ve Türkiye'nin Ermenistan'la arasındaki

sorunların çözülmesini teminen Ermeni tarafıyla daha önce

de görüşmeler yapıldığını hatırlatmıştı. Bakan Gül,

Türkiye'nin Ermenistan'la ilişkiler konusundaki tutumunun

herkes tarafından bilindiğine ve söz konusu görüşmelerde

bu tutumun değişmediğine de dikkat çekti.

     Türkiye-Ermenistan ilişkileri konusunda Ankara'nın

prensip olarak belirlediği koşullar şunlardır: Ermenistan'ın

Türkiye'ye karşı toprak iddialarına son vermesi; Ermenistan

ordusu işgal edilen Azerbaycan topraklarından çıkarılarak,

Karabağ meselesinin adil biçimde çözülmesi; sözde Ermeni

soykırımı konusunun siyasi gündemden düşürülerek

tarihçilerin bu konuda görüşmeler yapmaları.

     Türkiye-Ermenistan gizli görüşmelerinin başlıca

müzakere konularının sırf bu üç konu olduğu doğru

değildir. Ancak yine de Türkiye Dışişleri Bakanı'nın da

söylediği gibi, bu müzakerelere gizlilik atmosferi vermek

o kadar da doğru olmazdı. Çünkü bu konular, şimdiye kadar

gerek Türkiye ve Ermenistan Dışişleri Bakanları arasında

gerekse Azerbaycan Dışişleri Bakanı'nın da katıldığı üçlü

toplantılarda ele alındı. Buna rağmen dikkat çeken

hususlardan biri de, konuların genel biçimde değil,

diplomatlar ve uzmanlar düzeyinde daha detaylı bir

şekilde müzakere edilmekte olmasıdır. Doğru; Azadlık

Radyosu'nun bildirdiği gibi, şimdilik herhangi bir sonuç

yok ve tarafların tutumlarında da değişiklik yok. Ancak

yine de görüşmelerin bizim için ilginç tarafları ortaya

çıktı.

     Birinci konunun, yani Türkiye ile Ermenistan

arasındaki sınırın ortak olarak tanınmasının, iki ülke

uzmanlarının daha önceki görüşmelerinde de ele alındığı

belirtiliyor. Bu görüşmede Türkiye tarafı, meselenin

1920-1921 yıllarında imzalanan Gümrü ve Kars Anlaşmaları'na

uygun olarak çözülmesini ve tarafların bu anlaşmaların

hükümlerine bağlı kaldıklarına dair beyanlarının diplomatik

nota teatisiyle teyit edilmesini önerdi. Ermeni tarafı bu

öneriyi redderken tutumunu şöyle açıkladı: "Ermenistan'ın

prensip olarak Türkiye'yle sınır sorunu yoktur, buna rağmen

Erivan söz konusu anlaşmalara bağlı kalacağını açıklayamaz,

çünkü bu anlaşmalarda Yukarı Karabağ, Azerbaycan toprağı

olarak gösteriliyor ve bu da Ermenistan tarafından kabul

edilemez." Gümrü Anlaşması, Türkiye'nin Ermenistan'la,

Kars Andlaşması ise Türkiye'nin üç Güney Kafkasya ülkesiyle

sınırların ortak olarak tanınmasına dair belgelerdir. Kars

Anlaşması aynı zamanda 1921 yılının Mart ayında Rusya ile

Türkiye arasında imzalanan Moskova Andlaşması'na da atıfta

bulunuyor.

     Ancak Ermenistan, 1991 yılında bağımsızlığını elde

ettiğinden beri bu hükümleri tanımak istememektedir ve

Anayasasına "Batı Ermenistan bölgeleri" terimini de

dahil etti. Böylece Türkiye'nin Kuzeydoğu Anadolu'daki

topraklarının, Ermeni toprakları olduğunu iddia etmiş

oluyor. İki ülke diplomatları arasında müzakere edilen

ikinci konu, Türkiye-Ermenistan sınırının açılmasıyla

ilgili. Bu konunun müzakeresinde özellikle Ermeni tarafı

çok aktif. Ankara ise, bu konuda bilinen tutumunu bir

kez daha sergiledi ve bu konuda ilerlemenin Karabağ

sorununda sağlanacak çözümle bağlantılı olduğuna dikkati

çekti. Verilen bilgilerde, Türk diplomatlarının Ermenistan'la

sınırın açılması için karşı tarafın yerine getirmek zorunda

olduğu ilk şartı açıkladıkları da bildiriliyor. Diplomatlara

göre, Ankara bu konunun müzakeresine, ancak Ermeni tarafının

kendi ordusunu Azerbaycan'ın işgal edilen dört bölgesinden

çıkarması halinde başlayacak.

     Bu da çok ilginç bir gerçek ve muhtemelen söz konusu

edilen, Azerbaycan'ın güneyinde, İran'la sınır boyunca

işgal edilen bölgelerdir. Çünkü bu bölgelerden aynı

zamanda Azerbaycan'dan Ermenistan'a giden demiryolu hattı

geçiyor. Bu öneri, Ermenistan'a Azerbaycan tarafından da

defalarca iletilmişti. 2004 yılının Nisan ayında

Türkiye'yi ziyaret eden Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Türk

gazetelerine verdiği mülakatlarda, Ermenistan'ın,

Azerbaycan ve Türkiye'nin sınır konusunda iyi niyetini

görmek istemesi için kendisinin de aynı adımları atmak

zorunda olduğunu bildirmişti. Genel olarak, Türkiye-Ermenistan

sınırı konusunda Ankara ve Bakü'nün ortak tutumları, bu

açıklamadan önce de sonra da defalarca açıklıkla ortaya kondu.

Temmuz ayında Başbakan Erdoğan'ın Bakü'yü ziyareti sırasında

bu ortak tutum bir kez daha ifade edildi.

     Nihayet iki ülke diplomatlarının müzakere ettiği

üçüncü konu olan "Ermeni soykırımı" meselesinde de taraflar

önceki tutumlarını koruyor. Ancak bu konuda bazı ilerlemeler

kaydedildiği bildiriliyor. Türk diplomatik kaynaklarına

istinaden verilen bilgiye göre, Ankara daha önce ileri

sürdüğü teklifi bir kez daha seslendirerek, 1915 yılı

olaylarının araştırılması için iki ülke tarihçilerinden

oluşacak ortak bir komisyon kurulmasını teklif etti.

Ermeni tarafı ise, bu konuyla ilgili her iki ülkenin

parlamenterlerinden oluşacak bir komisyon kurulması

önerisini getirdi. Ermenilerin teklifine göre, tarihçilerden

oluşacak grup, söz konusu komisyonun bir altkomitesi olarak

faaliyet gösterebilir. Konunun birkaç ay önce Türkiye

Başbakanı ile Ermenistan Cumhurbaşkanı arasındaki mektup

teatisinin en önemli unsurlarından biri olduğunu ve

Koçaryan'ın böyle bir komisyonun, ancak devletlerarası bir

kurum olmasını kabul ettiğini hatırlatmak gerekiyor. Bu

ise Ermenistan'ın kendi çıkarları için Ankara'nın iyi

niyetinden yararlanmak ve kurulması öngörülen komisyonu

siyasi yapı haline getirmekle resmi düzeyde ilişki kurmak

istediğini gösteriyor.

     Bu yüzden de Türkiye tarafının, parlamenterlerden

oluşan komisyon fikrine ihtiyatla yaklaştığı bildiriliyor.

Azadlık Radyosu'nun haberine göre taraflar, müzakerelerin

sonunda "soykırım" meselesine dair komisyonda tarihçilerin

yanı sıra, diğer bilimadamlarının ve Ermeni diasporası

temsilcilerinin de yer alması hususunda mutabık kaldılar.

(BABM/RŞ/SA)(ABC/AB)

17/08/2005   10:45:34

BAKÜ HABER: "RESUL GULİYEV'E KARŞI DEMİREL İLE ALİYEV'İN

             ANLAŞMAYA VARMASI... TÜRK BASINININ ADP

             BAŞKANINA YAPILAN HAKSIZLIĞIN ORTADAN

             KALDIRILMASI TALEPLERİ DEVAM EDİYOR"

     BAKÜ, 17/08(BYE)--- Tirajı günde 6 bin olan muhalefet

eğilimli Bakü Haber Gazetesi'nin 16 Ağustos 2005 tarihli

sayısında, yukarıdaki başlık altında ve Nicat Dağlar

imzasıyla yayımlanan haberin çevirisi şöyledir:

     Son zamanlarda Türkiye basınında, kardeş ülkenin

Azerbaycan'la olan ilişkilerine dair makalelere sıklıkla

rastlanıyor. Yazıların hemen hepsi eleştirel tarzda

yazılmış ve İlham Aliyev'in iktidara gelmesi için

yürütülen sahtekarlık kampanyasına Türkiye'nin de

katıldığı ve bunun sonucunda Azerbaycan halkının kardeş

ülkeye olan tutumunun olumsuz yönde değiştiği özellikle

vurgulanıyor. Türkiye'nin Interajans haber sitesi de

bir süre önce Türkiye-Azerbaycan ilişkileriyle ilgili

geniş bir makale yayımladı. Ülkede gerçekleşen

gelişmelerden bahseden makalede, Azerbaycan Demokrat

Partisi Başkanı Resul Guliyev'e karşı yapılan

haksızlıklardan söz ediliyor. Resul Guliyev'in Türkiye'ye

gitmesinin önlenmesinin, Haydar Aliyev ile Süleyman

Demirel arasında varılan gayriresmi bir anlaşmayla ilgili

olduğu özellikle vurgulanıyor. Makalede şöyle deniyor:

"Haydar Aliyev Demirel'e, Resul Guliyev'in Türkiye'ye

gitmesi halinde tutuklanarak Azerbaycan'a iade edilmesi

talebini içeren gayriresmi bir mektup göndermiş.

Uluslararası hukuka aykırı olan bu talep hala yerine

getiriliyor." Ayrıca Guliyev'in akrabalarına karşı

yapılan baskılardan da bahsediliyor: "Onlar hala

Aliyevler tarafından takip ediliyor. Uzun yıllardır

eski Meclis Başkanı ABD'de de vatanından ayrı yaşıyor

ve Azerbaycan'ın diktatör rejiminden kurtulmak için

mücadele ediyor. Guliyev'in Türkiye'ye gelişiyle ilgili

ortaya bazı sorular çıkıyor. İşin ilginç yanı Guliyev,

Türkiye'ye geldiği zaman polis onu hangi gerekçeyle

tutuklayacak? Hangi kanuna göre onu Azerbaycan'a iade

edecek? Azadlık Bloğu iktidara geldikten sonra, hala

Aliyevlerin ricasını yerine getiren Erdoğan, kötülük

yaptığı bu insanlarla ilişkisini nasıl devam ettirecek?"

     Bu tip yazılara Türk basınında devamlı rastlanıyor.

Erdoğan Hükümeti, sahtekarlıklara destek verdiği için ciddi

şekilde eleştiriliyor ve bu zararlı politikaya son vermeye

çağrılıyor. Türkiye kamuoyu temsilcileri de ADP Başkanına

karşı yapılan haksızlıklarla ilgili düşüncelerini defalarca

açıkladılar. Türk kamuoyu, Guliyev'in Türkiye'ye gitmesini

engelleyen yasağı eleştiriyor ve bu yasağın iptalini talep

ediyor. Hatta iktidar partisine mensup milletvekilleri de

bu konuya tepkiyle yaklaşıyorlar. Bir süre önce bazı AKP'li

milletvekilleri, Guliyev'in Türkiye'ye gitmesini engelleyen

yasağın kaldırılması için bir teklifte bulunmuşlardı ve

bu konunun geniş destek alması olumlu sonuçların elde

edilmesine imkan sağladı. Ancak ne yazık ki, TBMM üyeleri

arasında, açıklamalarıyla iki ülke arasındaki ilişkilere

gölge düşürmeye çalışan Yücel Artantaş gibi milletvekilleri

de var. Artantaş, Resul Guliyev'le  ilgili açıklamasında

"TBMM, bir kişi için karar alamaz" demişti. Şimdi gel de

söyleme, Sayın Artantaş, iki Cumhurbaşkanı bir kişi

hakkında anlaşıp haksızlık yapabiliyor da, TBMM Haydar

Aliyev ile Demirel'in yaptığı bu haksızlığı ortadan

kaldıracak bir karar alamıyor mu? Yasağın sadece Resul

Guliyev için koyulduğunu ve yine Resul Guliyev için

kaldırılması gerektiğini anlamamak için akılsız olmak

gerekiyor. (BABM/RŞ/SA)(ABC/AB)

17/08/2005   11:04:03

GOLOS: "HACZEDİLEN MÜLK GERİ VERİLMELİ, ZARAR TAZMİN

        EDİLMELİ, ULUSAL KAYBIN BEDELİ ÖDENMELİ"

     ANKARA, 17/08(BYE)--- Ermenistan'da yayımlanan Golos

gazetesinin 16 Ağustos 2005 tarihli sayısında, Levon

Mikaelyan imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında Avusturyalı

hukukçu Wolfgang Veeber ile yapılan söyleşi yer almıştır.

İnternetten sağlanan Rusça yazının özet çevirisi şöyledir:

     Bu yılın mayıs ayında gazetemize Viyana Onkoloji

Enstitüsü Profesörü Armen Nersesyan'dan elektronik posta

yoluyla bir mektup geldi. Söz konusu mektupta, Osmanlı

İmparatorluğu'nda Ermeni soykırımı ve Ermeni soykırımının

Avusturya'da tanınmasının hukuki imkanları hakkında doktora

tezini yazan Avusturyalı bilimadamı Veeber'den bahsediliyor.

İşte internet ve profesör Nersesyan sayesinde, Avusturyalı

bilim adamı, hukuk bilimleri uzmanı, Avusturya'da Ermeni

soykırımının tanınması için çaba sarfeden bir grubun üyesi

olan Wolfgang Veeber ile söyleşi yaptık.

     SORU: Ermeni sorununa, özellikle soykırım konusuna

ilginiz nereden kaynaklanıyor?

     VEEBER: Bu konular 24 Nisan 2003 günü ciddi ciddi

ilgimi çekti. O gün, Tzitzernakabert'teki anıta yapılan

yürüyüşe katılmıştım. Çok etkileyici bir seramoniydi.

İşte o gün, bu konu hakkında daha çok şey öğrenmek istedim.

Avusturya'ya döndüğümde konuyla ilgili kitaplar okumaya

başladım. Okudukça isyanım artıyordu. Bir buçuk milyon

insan öldürülüyor ve suçlular cezalandırılmıyor. Böyle

bir şey olabilir mi? Ermeni soykırımı, adalete, hukuka ve

ahlaka atılmış bir tokattır.

     Ben doğmadan onlarca yıl önce atalarım Almanca

konuştukları için vatanlarını terk etmek zorunda

kalmışlardı.

     SORU: Bu alanda ne yaptınız ve ne yapmayı

planlıyorsunuz?  

     VEEBER: Hukuk eğitimimi tamamlarken, mastır tezimin

konusu olarak Ermeni tarihini bu bölümünü seçtim. Benim

bildiğim tüm Ermeni yazarlar, soykırımın "tanınmasını"

amaç edinmişlerdi. Bir hukuçu olarak kendime "Tanımak

ne demek?" diye sordum. Gerekli mi bu? Bu sorulara hiçbir

zaman cevap bulamadım ve sorunu etraflıca araştırmaya

karar verdim. Konuyu üniversitemdeki bir profesörle

görüştüm. Hocamın tepkisi, "Bu, tarihi bir sorundur,

fakültemiz ise uluslararası hukuktur. Dolayısıyla bu

bizim konumuz değil" şeklinde oldu. (Avrupa Birliği'ne

girmeye çabaladığı göz önünde tutulursa) Türkiye'nin

soykırımı agresif bir şekilde reddetmesi sonucunda insan

hakları alanında çözümlenmemiş sorunların çokluğuna ikna

ederek hocamın görüşünü değiştirmeyi başardım. Sonuçta

hocam, Ermeni soykırımının hukuken tanınmasının önemli

olduğuna ikna oldu.

     Yaptığım araştırmalar sonucunda, Türkiye'nin AB üyesi

olmak isteyişi ve soykırımın tanınması konusundaki siyasi

tartışmalar, konunun hukuki boyutuna ilgimi artırdı.

Ermenistanlı dostlarım ve üniversitemizdeki profesörlerin

yardımıyla bu konudaki doktora tezimi yazmaya karar verdim.

Şu anda, Ermeni taleplerini Avusturya ve Almanya'ya karşı

Holokost kurbanlarının benzer talepleriyle karşılaştırarak

bu konu üzerinde çalışıyorum.

     Akademik çalışmalarımın dışında Ermeni kökenli bir grup

Avusturyalı ile birlikte "Avusturya'da Ermeni Soykırımının

Tanınması Komitesi"ni kurdum. Komite üyelerinin çoğu hukukçu,

hatta birisi İsviçre'de soykırımın tanınması için çalışan

bir grupta yer aldı. Bu yüzden başarılı olacağımıza inanıyorum.

Şu anda Avusturyalı politikacı ve yöneticilere yollanacak bir

broşür için makale yazıyorum. Avusturyalı ve Ermeni üniversite

öğrencilerinden oluşan "24 Nisan" derneğiyle de bağlantı

içerisindeyim. Viyana'da soykırım hakkında bilgi alınabilecek

bir bilgi merkezi kurduk.

     Her suç cezasını bulmalı... Soykırım kurbanlarının

evleri, toprakları, kiliselerine el konuldu veya Osmanlı

İmparatorluğu vatandaşlarına verildi. "Elde edilecek

hak illegal faaliyetlerden doğamaz" şeklindeki klasik

kanıya göre, el konulan mülk yasal sahiplerine geri

verilmeli, zarar tazmin edilmeli, ulusal kaybın bedeli

ödenmelidir. (AO/ÇA/ENI)

Back to top